Söz Sanatları ve Metin Çözümleme nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Söz sanatlarını tanıyıp tanımlarını söyleyebilir.
• Bir metinde geçen söz sanatını gerekçesiyle belirleyebilir.
• Mecaz-ı mürsel biçimini tanıyıp diğer istiare biçiminden ayırt edebilir.
• Metinde birden çok sanatın birlikte kullanılabileceğini görebilir.
• Özgün cümlelerle sanatları örnekleyebilir.

Anahtar fikirler

• Benzetmede benzetlenen sözcük açıkça verilir, istiarede ise yerine geçmiştir.
• Benzetme yönü olarak gibi, kadar, sanki, misali bağlaçları kullanılır.
• Teşhis özellik kazandırır, tasvir ise yalnızca ayrıntılandırır; ikisi aynı sanat değildir.
• Tezat karşıtlık kurar, mübalağa ölçeği büyütür; ikisi karıştırılmamalıdır.
• Tenasüpte yinelenen özellik ses, cinasta ise anlamdır.
• Aynı cümlede birden çok sanat bulunabilir; her biri ayrı ayrı gerekçelendirilmelidir.

Konunun özeti

Benzetmede bir varlık başka bir varlığa benzetilir ve benzetme yönü olarak gibi, kadar, sanki, misali bağlaçlarından yararlanılır. İstiarede bir sözcük benzetme yapılmadan başka anlamda kullanılır; benzetmede gibi ya da kadar bağlacı bulunmayan bu biçimine mecaz-ı mürsel denir. Teşhis insan dışı bir varlığa insan özelliği kazandırır. Tezatta karşıt kavramlar yan yana getirilerek anlatılır. Mübalağada sıradan bir olay olduğundan çok büyük gösterilir. Tasvir gözle görülebilen nesne ve durumları ayrıntıyla anlatır. Tenasüpte benzer sesli sözcükler peş peze yinelenir. Cinasta ise gerçek anlamıyla değil başka bir anlamla söylenir. Sanatları birbirinden ayırt etmek için önce bağlaç kullanılıp…

Sık yapılan hatalar

• İstireyi benzetmeli saymak: istirede benzetlenen sözcük açıkça verilmez.
• Mecaz-ı mürseli istireden ayırmamak: fark yalnızca benzetme bağlacının bulunup bulunmamasıdır.
• Teşhis ile tasviri aynı sanat sanmak: teşhis özellik kazandırır, tasvir ayrıntılandırır.

İlgili konular

• Anlam İlişkileri, Bağlam ve Anlam Sanatları
• Metin, Metin Yapısı ve Düşünceyi Geliştirme Yolları
• Yazım ve Noktalama İşaretleri (Derin)
• Dinleme, İzleme ve Konuşma Becerileri
• Sözlü ve Yazılı İletişim
• Çocuk ve Gençlik Edebiyatı