Metin, Metin Yapısı ve Düşünceyi Geliştirme Yolları nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Metin tanımını ve metnin boyutlarını açıklayabilir.
• Yazı türlerini yazarın amacına göre ayırt edebilir.
• Anlatım biçimlerini tanıyıp metinde kullanabilir.
• Paragrafın özelliklerini ve yapısını analiz edebilir.
• Düşünceyi geliştirme yollarını uygulayabilir.

Anahtar fikirler

• Metnin amaç, konu, dil ve yapı boyutları birbirini tamamlar; amaçsız metin eksik sayılır.
• Özgeçmiş yazmak ile masal yazmak arasındaki fark yazarın amacındadır, metnin uzunluğunda değil.
• Metin türü ne yazıldığını, anlatım biçimi ise nasıl anlatıldığını belirtir.
• Paragrafta başlıktan sonra gelen ilk cümle genellikle ana düşünceyi taşır.
• Bağlama uygunluk, paragraftaki her cümlenin ana düşünceyle bağ kurmasıdır; bağ bütünlüğü ise mantık zincirinin kopmamasıdır.
• Düşünceyi geliştirme yolları birbirinin yerine geçmez; metinde birlikte kullanılabilir.

Konunun özeti

Metnin dört boyutu vardır: amaç, konu, dil ve yapı. Yazı türleri özgün yazılar ile kamu yazıları olarak iki başlıkta toplanır; özgün yazılarda roman, hikâye, şiir, tiyatro, deneme, anı, günlük, mektup, biyografi ve otobiyografi, kamu yazılarında ise dilekçe, mektup, davetiye, bildiri, ilan, afiş, gazete haberi, rapor, tutanak ve özgeçmiş yer alır. Metin türlerini ayıran temel ölçüt yazarın amacıdır. Anlatım biçimleri öyküleme, betimleme, açıklama, söyleyiş ve tartışmadır. Metin türü ne yazıldığını, anlatım biçimi nasıl anlatıldığını belirtir. Her metinde giriş, gelişme ve sonuç bölümleri bulunur. Paragraf, anlamca ilgili cümlelerin bir araya gelmesidir ve tek bir düşünceyi geliştirir…

Sık yapılan hatalar

• Metin türlerini ayıran ölçütü metnin uzunluğu sanmak: ölçüt yazarın amacıdır.
• Metin türü ile anlatım biçimini birbirine karıştırmak: tür ne yazıldığı, biçim nasıl anlatıldığıdır.
• Paragrafın birden çok düşünceyi kapsayabileceğini düşünmek: paragraf tek düşünceyi geliştirir.

İlgili konular

• Eylem Çekimi, Kip ve Çatı Ekleri
• Söz Dizimi: Şart Cümlesi, Bağlaçlı ve Sıralı Cümleler
• Anlam İlişkileri, Bağlam ve Anlam Sanatları
• Yazım ve Noktalama İşaretleri (Derin)
• Söz Sanatları ve Metin Çözümleme
• Dinleme, İzleme ve Konuşma Becerileri