Oran - Orantı nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Oran ve orantı kavramlarını tanımlar ve aralarındaki farkı belirtir.
• Oranı en sade hâle getirir ve çevrim yönünü doğru seçer.
• Doğru orantı ve ters orantı bağıntılarını karşılaştırır.
• Ölçek, yoğunluk ve birim fiyat problemlerini orantıyla çözer.
• Bileşik orantı kurulumu yaparak iki değişkenli durumları çözer.

Anahtar fikirler

• Doğru orantıda sabit olan çarpan, ters orantıda sabit olan çarpımdır.
• Oranı sadeleştirmek sayısal değerleri değiştirmez, yalnız karşılaştırmayı kolaylaştırır.
• Ölçek problemlerinde iki tarafın birimi eşitlenmeden işlem yapılmaz.
• Eşit olmayan paylaşımda önce payların toplamı bulunur.
• Yüzde, paydası yüz seçilmiş bir oran olarak aynı kurallarla işlem görür.
• Bileşik orantıda iki değişken aynı anda ölçeklenir.

Konunun özeti

Oran iki büyüklüğün ilişkisini, orantı ise iki oranın eşitliğini ifade eder. Sabit bir çarpan ya da sabit bir oran varsa doğru orantı, sabit bir toplam ya da sabit bir üretim hızı varsa ters orantı kurulur. Orantıda iki tarafın birimi eşitlenmeden denklem yazılmamalıdır. Paylaşım problemlerinde önce payların toplamı bulunur, sonra bir paya düşen birim hesaplanır. Yüzde, paydası yüz seçilmiş bir oran olarak aynı kurallarla işlem görür.

Sık yapılan hatalar

• Ters orantıyı doğru sanmak: Sabit toplam ya da sabit üretim hızı varsa miktar arttıkça süre azalır; bu ters orantıdır.
• Toplamı mı çarpanı mı aradığını karıştırmak: Soruda neyin sabit olduğu yazılmadan orantı yönü seçilemez.
• Birim dönüşümünü atlamak: Harita santimetresi ile gerçek kilometre doğrudan çarpılamaz, önce birime çevrilir.

İlgili konular

• Üslü Sayılar
• Köklü İfadeler
• Çarpanlara Ayırma
• Denklem Çözme
• Eşitsizlikler
• Permütasyon - Kombinasyon