Türkçede Söz Yazım ve Anlam Bozuklukları nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Anlatım bozukluğu ile yazım ve noktalama hatalarını karşılaştırır.
• Yapı bozukluğu ile anlam bozukluğunu sınıflandırır.
• Verilen cümledeki bozukluğun türünü tanır.
• Boşluğu dolduran cümlenin anlamını açıklayan ögeyi belirler.
• Bozuk cümleyi düzgün biçime getirir ve düzeltmesini gerekçelendirir.

Anahtar fikirler

• Anlatım bozukluğu, yazım ve noktalama hatalarından ayrı bir konudur; ölçüt, düşüncenin anlaşılıp anlaşılmadığıdır.
• Anlatım bozuklukları iki başlıkta incelenir: yapı bozukluğu ve anlam (mantık) bozukluğu.
• Yapı bozukluklarında öge eksikliği, öge uyumsuzluğu, anlam kararması, kopuk yapı ve ihtiyaç fazlası aranır.
• Anlam bozukluklarında anlam belirsizliği, mantık çelişmesi, saçmalık, anlam kayması ve yanlış anlam aranır.
• Anlam belirsizliğinde eksik öge yoktur, öge vardır ama seçilemez; anlam kaymasında ise yanlış anlam seçilir.
• Saçmalıkta cümlenin tamamı anlamsızdır; yalnızca tek bir ögeyi düzeltmek yetmez.

Konunun özeti

Yapı bozukluklarında öge eksikliği, öge uyumsuzluğu, anlam kararması, kopuk yapı ve ihtiyaç fazlası aranır. Anlam bozukluklarında anlam belirsizliği, mantık çelişmesi, saçmalık, anlam kayması ve yanlış anlam bulunur. Bir cümlenin ögeleri yerinde ve birbiriyle uyumlu, yargıları ise bağdaşmıyorsa anlam bozukluğu; ögelerden biri yerinde değilse yapı bozukluğu vardır.

Sık yapılan hatalar

• Yazım yanlışını anlatım bozukluğu saymak: Yazım harf ve işaret düzeyindedir; anlatım bozukluğu ise düşüncenin kuruluşunda görülür.
• Anlam belirsizliğini anlam kaymasıyla karıştırmak: Belirsizlikte seçim yapılamaz, kaymada seçim yanlış anlam üzerine yapılır.
• Saçmalığa öge eksikliği demek: Saçmalıkta tek bir ögeyi düzeltmek yetmez, cümlenin tamamı yeniden kurulur.

İlgili konular

• Cümle Türleri ve Yapıları
• Söz Dizimi: Bağlaç ve Öge Oynayan Kelimeler
• Metin Türleri ve Metin Kavrama
• Türkçede İsimleştirme ve Söz Sanatları
• İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı
• Divan Edebiyatı: Nazım ve Nesir