Metin Türleri ve Metin Kavrama nedir?
Türk Dili ve Edebiyatı · AYT · Konu 19
Tahmini okuma süresi: 6 dk
Kısa cevap
Bu konuda neler öğreneceksin?
- Metin türlerini amaç ve dillerine göre sınıflandırır.
- Öğretici, edebî ve akışkan metinleri karşılaştırır.
- Resmî dil ile özel dil arasındaki farkları çözümler.
- Haber, dilekçe, mektup ve deneme metinlerinin kendine özgü kurallarını uygular.
- Metinde ana düşünceyi ve yardımcı düşünceleri bulur.
Anahtar fikirler
- Metnin türü, metnin konusuna göre değil amacına ve diline göre belirlenir.
- Aynı konuda yazılmış iki metin, farklı amaç ve alıcıya hizmet ettikleri için farklı türlerde sayılabilir.
- Haberde neden, nerede, kim, ne zaman ve nasıl sorularına yanıt aranır; yorum yapılmaz.
- Haberde zaman ve yer bilgisi açıkça belirtilir; haberin özeti giriş bölümündedir.
- Resmî dilde ölçülü, yansız ve kurallara uygun anlatım esastır; özel dilde deyim ve atasözü yoğundur.
- Yansızlık, kişisel yargı, duygu ve tahmin cümlelerine yer vermemekle sağlanır.
Konunun özeti
Türleri öğretici metin, edebî metin ve akışkan metin olarak üç başlıkta incelenir. Haberde 5N ölçütü, zaman ve yer bilgisi aranır, yorum yapılmaz. Resmî dil ölçülü ve yansız, özel dil ise deyim ve atasözü yoğundur. Kavramada önce ana düşünce, sonra yardımcı düşünceler bulunur; okuma amaca uygun stratejiyle yürütülür.
Çözümlü mini örnek 1
Bir fabrikada üretilen malların miktarını ve kalitesini belirleyen kuralların yazılı olarak düzenlendiği bir belge için hangi türden söz edebiliriz?
Adım 3: Yansız bir dilin ve kuralların kullanıldığını görünce metnin öğretici metin olduğuna karar verin.
Çözümlü mini örnek 2
Bir mahallede yol bakımı çalışması yapılacağını bildiren kısa bir haberin hangi sorulara yanıt vermesi beklenir?
Adım 3: Gerekçeli yorum ya da yorum cümlesi bulunmadığını görerek haberin 5N ölçütüne uyduğunu belirleyin.
Sık yapılan hatalar
- Metin türünü yalnızca konuya göre belirlemek: Aynı konuda yazılan metinler amaçları farklı olduğu için farklı türlerde olabilir.
- Haberde kişisel yorum yapmak: Haber metni tarafsız olmalı, değerlendirme ve yorum içermemelidir.
- Resmî metinde günlük konuşma dili kullanmak: Dilekçe, rapor ve tutanak yazım kurallarına uymak zorunludur.
İlgili konular
Sıradaki adım
Tam anlatımKonuyu tam anlatımıyla okuKonu anlatımı, kazanımlar ve örnekler tek sayfada.Konu anlatımları hesapsız okunur. Quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
DersTeders ile devam et
Türk Dili ve Edebiyatı · AYT için çalışma yolu
- OkuKonu anlatımını bu sayfada bitir.
- Soru çözÖrnekleri çöz, cevabı açıklamayla karşılaştır.
- Quiz ile pekiştirHesapla kendini ölç.
Konu anlatımları hesapsız okunur; quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.