Nem ve Yağış nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Mutlak nem, bağıl nem ve doygunluk nemi kavramlarını tanımlayarak aralarındaki ilişkiyi açıklar.
• Buhar basıncı ile doygunluk arasındaki bağı kurar ve sıcaklığın etkisini sorgular.
• Higrometre ve psikrometre yöntemlerini karşılaştırarak ölçüm ilkelerini belirtir.
• Sis, çiy, kırağı ve don olaylarını oluşum koşullarına göre birbirinden ayırır.
• Yükselme, çarpışma ve yakınsama yoluyla oluşan yağış türlerini senaryolardan tespit eder.

Anahtar fikirler

• Bağıl nem, mutlak nemin doygunluk nemine oranıdır; gram değil yüzde olarak verilir.
• Sıcaklık arttıkça doygunluk nemi hızla yükselir, bu yüzden bağıl nem düşer.
• Yağış için hem doygunluğa ulaşan nem hem de havanın yükselerek soğuması gerekir.
• Sis havada, çiy yüzeyde, kırağı ise donmuş çiy olarak oluşur; yer bilmek ayırt etmeyi sağlar.
• Çarpışmada sıcak hava yükselir ve yağış bırakır; alçak basınç merkezi yağış alanını belirler.
• Kar yağışının su eşdeğeri yağış miktarından küçüktür; bir santimetre kar kabaca bir milimetre su verir.

Konunun özeti

Mutlak nem bir hacim havadaki gerçek su buharı miktarıdır; doygunluk nemi ise o sıcaklıkta tutulabilecek en çok miktardır. Bağıl nem bu ikinin oranının yüzde karşılığıdır ve sıcaklıkla ters orantılı değişir. Nem ölçümü higrometre ile kıl tellerinin uzamasından, psikrometre ile kuru ve ıslak termometre farkından yapılır. Yoğunlaşma, hava doygunluğa ulaştığında başlar; havada oluşan damlacıklar bulutu, yüzeyde oluşan su çiyi, donan çiy ise kırağıyı verir. Yağış, dikey yükselme, yamaç boyunca zorlamalı yükselme veya iki hava kütlesinin çarpışmasıyla oluşur; gök gürültülü fırtınalar kuvvetli dikey gelişimle, kar ise donmuş su buharıyla açıklanır. Yağış şiddeti erozyonu, yağış sıklığı ve düzeni…

Sık yapılan hatalar

• Bağıl nem ile mutlak nemi karıştırmak: Gram cinsinden ölçülen gerçek buhar miktarı mutlak nemdir; bağıl nem ise gerçek nemin doygunluğa oranının yüzde karşılığıdır. Sıcaklık yükseldiğinde doygunluk artar ve bağıl nem düşer, halbuki mutlak nem değişmemiş…
• Sıcaklığın artışını nem artışı saymak: Hava ısındığında tutabileceği buhar miktarı artar; aynı buhar miktarıyla bağıl nem düşer. Bu yüzden sıcak yaz günlerinde öğleden sonra gök gürültülü sağanak yağması, ölçülen bağıl nemin sabahınkinden düşük olmasıyla…
• Çiy ile sisi aynı saymak: Sis, havadaki su buharının yoğunlaşmasıyla oluşan ve havada asılı kalan damlacıklardır. Çiy ise yüzeylerde oluşan yoğunlaşmadır. İkisi de aynı sürecin farklı yerlerde görülmesidir; yeri bilmek ayırt etmeyi sağlar.

İlgili konular

• İç ve Dış Kuvvetler
• Sıcaklık ve İklim
• Basınç ve Rüzgârlar
• İklim Tipleri
• Bitki Örtüsü
• Toprak