Bitki Örtüsü nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Bitki örtüsünün dağılışını etkileyen doğal faktörleri sıralar ve her birinin etkisini örnekler.
• Çayır, orman, çalılık, bozkır ve tundra gibi doğal örtü tiplerini ayırt edici özelliklerine göre tanır.
• İğne yapraklı, geniş yapraklı ve karışık ormanları karşılaştırır ve aralarındaki farkı açıklar.
• Dikey kuşaklaşma ile enlemsel bitki kuşaklaşmasını ayırt eder ve yamacın ekleme yönünün etkisini gösterir.
• Sıcaklık, nem ve toprak koşullarının örtü tipi üzerindeki etkisini somut senaryolarla yorumlar.

Anahtar fikirler

• Bitki örtüsü bulunduğu ortamın sonucudur; aynı iklim koşullarında farklı toprak ve eğim farklı örtü oluşturabilir.
• Sıcaklık ve nem, örtü tipini belirleyen iki başlıca doğal faktördür; toprak yapısı ve eğim bu seçimi sınırlar.
• İğne yapraklı ormanlar soğuk ve kuru, geniş yapraklı ormanlar sıcak ve nemli ortamlarda yayılır; karışık orman iki tipin sınırında gelişir.
• Kuzey yarımkürede bir yamacın üzerinde örtü, alçak kesimden yükseğe doğru çayır, orman ve yeniden çayır sıralamasını izler.
• Maki, yazın yağış kesildiği için Akdeniz kıyılarında gelişir; tundra ise toprak tabanının sürekli donduğu alanların örtüsüdür.
• Doğal örtüyü tahrip eden yangın, tarla açma ve yapılaşma geri dönüşü çok uzun sürdüğü için örtü kendiliğinden onarılamaz.

Konunun özeti

Sıcak ve nemli ortamlar sık orman örtüsüne, serin ve nemli ortamlar çayıra, sıcak ve kurak ortamlar çöl örtüsüne, soğuk ve kurak ortamlar tundraya uygundur. Ormanlar iğne yapraklı, geniş yapraklı ve karışık olmak üzere üçe ayrılır. Yükselti arttıkça sıcaklık düştüğü için bir yamacın üzerinde dikey kuşaklaşma oluşur; kuzey yarımkürede bu sıralama alçak kesimden yükseğe doğru çayır, orman ve yeniden çayır biçimindedir. Toprağın derinliği ve nem tutma kapasitesi örtünün şekillenmesinde belirleyicidir. Doğal örtüyü insan faaliyetleri hızla bozabildiği için ölçüm ve sınıflandırma çalışmaları örtünün korunmasında zorunludur.

Sık yapılan hatalar

• Çayır ile bozkırı karıştırmak: Çayır yeterli yağış alan ve otsu bitkilerle kaplı yeşil alandır; bozkır ise su kıtlığı nedeniyle çok seyrek bitki örtüsü taşıyan açık ve kurak yüzeydir. Aralarındaki fark örtünün yeşilliği değil suyun bulunabilirliğidir.
• Ağaçsız çayırı orman saymak: Çayır tanımında ağaç bulunmaz. Ağaçların sıklaştığı ve taçlarının birleştiği alanlar ormandır; tek tek ağaçların görüldüğü seyrek alanlar ise çalılık örtüsüne yaklaşır.
• Makiyi nemli ormanla karıştırmak: Maki Akdeniz kıyılarında, yazın yağış kesildiği için gelişir. Kışın yağışlı yazın kurak olan bu örtü, yıl boyu nemli kıyı ormanından ayrılır.

İlgili konular

• Basınç ve Rüzgârlar
• Nem ve Yağış
• İklim Tipleri
• Toprak
• Hidrografya (Akarsular, Göller, Denizler)
• Şekil ve Aşınım