Metin, Metin Yapısı ve Düşünceyi Geliştirme nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Metni tanımlayarak amaç, konu, dil ve yapı boyutlarını sınıflandırabilir.
• Özgün yazı türlerini kamu yazısı türlerinden ayırt edebilir.
• Yazarın amacını metin türlerini ayıran ölçüt olarak kullanabilir.
• Metnin giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinin görevlerini açıklayabilir.
• Paragrafın özelliklerini denetleyerek düşünceyi geliştirme yollarını uygulayabilir.

Anahtar fikirler

• Metin yazılı ya da sözlü ürün olabilir; her ikisi de metin sayılır.
• Metnin dört boyutu amaç, konu, dil ve yapıdır.
• Özgün yazı ile kamu yazısı türleri birbirinden ayrılır.
• Metin türlerini ayıran ölçüt yazarın amacıdır; sayfa sayısı ölçüt değildir.
• Anlatım biçimleri öyküleme, betimleme, açıklama, söyleyiş ve tartışmadır.
• Her metinde giriş, gelişme ve sonuç bölümleri bulunur.

Konunun özeti

Metnin dört boyutu vardır: amaç, konu, dil ve yapı. Özgün yazı türleri arasında roman, hikâye, şiir, tiyatro, deneme, anı, günlük, mektup, biyografi ve otobiyografi; kamu yazısı türleri arasında ise dilekçe, mektup, davetiye, bildiri, ilan, afiş, gazete haberi, rapor, tutanak ve özgeçmiş sayılır. Metin türlerini ayıran temel ölçüt yazarın amacıdır; amaç bilgilendirme, eğlendirme, ikna etme, harekete geçirme, düşündürme ve gündelik kayıt yönlerinde ele alınır. Anlatım biçimleri öyküleme, betimleme, açıklama, söyleyiş ve tartışmadır. Her metinde giriş (önsöz), gelişme ve sonuç (sonsöz) bölümleri bulunur. Paragraf, anlamca ilgili cümlelerin bir araya gelmesidir ve tek bir düşünceyi geliştirir…

Sık yapılan hatalar

• Metni yalnızca yazılı ürün saymak: Metin, konuşulan bir anlatı için de yazılı ya da sözlü ürün olabilir.
• Metin türlerini uzunluğa göre ayırmak: Ayırt edici ölçüt yazarın amacıdır; sayfa sayısı ölçüt değildir.
• Özgün yazı ile kamu yazısını karıştırmak: Roman, şiir, deneme özgün yazı; dilekçe, ilan, tutanak kamu yazısı türleridir.

İlgili konular

• Eylem Çekimi, Kip ve Çatı
• Söz Dizimi: Yükleme Sahip Cümleler ve Cümle Çeşitleri
• Anlam İlişkileri ve Anlam Sanatları
• Yazım ve Noktalama İşaretleri
• Anlatım Sanatları ve Söz Sanatları
• Dinleme, İzleme ve Konuşma