Anlatım Sanatları ve Söz Sanatları nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Sekiz anlatım sanatının tanımını ve dayanağını öğrenebilir.
• Bir metinde geçen söz sanatını tespit edip gerekçesiyle açıklayabilir.
• Benzetme, istiare, teşhis ve mecaz-ı mürseli birbirinden ayırt edebilir.
• Anlatım sanatlarının anlatımı güçlendirdiğini örneklerle gösterebilir.
• Benzetme bir varlığı başka bir varlığa benzeterek anlatır; istiare bir sözcüğü benzetme yapmadan başka anlamda kullanır; teşhis insan dışı varlığa insan özelliği kazandırır; tezat karşıt kavramları yan yana getirir; mübalağa sıradan bir olayı olduğundan çok büyük gösterir; tasvir gözle görülebilen nesne ve durumları ayrıntıyla anlatır; tenasüp benzer sesli sözcükleri peş peze yineler; cinas gerçek anlamıyla değil başka bir anlamla söyler kavramını öğrenir ve uygular.

Anahtar fikirler

• Sekiz anlatım sanatı vardır: benzetme, istiare, teşhis, tezat, mübalağa, tasvir, tenasüp, cinas.
• Benzetmede benzetme yapıldığı açıktır, istiarede ise sözcük yalnızca başka anlamıyla kullanılır.
• Teşhis, insan dışı varlığa insan özelliği kazandırmaktır.
• Tezat karşıt kavramları yan yana getirir; mübalağa ise olayın ölçüsünü abartır.
• Tenasüpte yinelenen sözcüklerin benzer sesli olması gerekir.
• Mecaz-ı mürsel, benzetme bağlacı kullanılmadan yapılan istiayedir.

Konunun özeti

büyük gösterir; tasvir gözle görülebilen nesne ve durumları ayrıntıyla anlatır; tenasüp benzer sesli sözcükleri peş peze yineler; cinas gerçek anlamıyla değil başka bir anlamla söyler. Mecaz-ı mürsel, benzetmede gibi ya da kadar bağlacı olmadan yapılan istiare biçimidir. Sanatları ayırt etmenin temel yolu şudur: Şüpheli sözcüğün yerine gerçek anlamı konursa cümle anlamını yitiriyorsa o sözcük başka bir varlığı anlatıyordur. Cümlede benzetme bağlacı ya da benzetilen varlık varsa benzetme vardır; sözcük yalnızca başka anlamıyla kullanılıyorsa istiare vardır; insan dışı varlık bir davranışla canlandırılıyorsa teşhis vardır.

Sık yapılan hatalar

• İstiare ile benzetmeyi aynı saymak: Benzetmede benzetilen varlık cümlede yer alır; istiarede yalnızca sözcüğün anlamı değişir.
• Teşhis ile istiareyi karıştırmak: Teşhiste varlığa insan özelliği kazandırılır, istiarede yalnızca anlam aktarılır.
• Mübalağayı bir olayın büyüklüğünü yansıtma sanmak: Mübalağa, sıradan olayı olduğundan çok büyük göstermektir.

İlgili konular

• Anlam İlişkileri ve Anlam Sanatları
• Metin, Metin Yapısı ve Düşünceyi Geliştirme
• Yazım ve Noktalama İşaretleri
• Dinleme, İzleme ve Konuşma
• Sözlü ve Yazılı İletişim
• Çocuk ve Gençlik Edebiyatı