Âşık ve Divan Edebiyatı nedir?
Türk Dili ve Edebiyatı · 10. Sınıf · Konu 33
Tahmini okuma süresi: 6 dk
Kısa cevap
Bu konuda neler öğreneceksin?
- Âşık edebiyatının doğuş dönemini, âşık kavramını ve öğrenilme yolunu açıklayabilir.
- Âşık edebiyatında nazım birimi ve ölçüsünü birlikte tanımlayabilir.
- Âşık edebiyatının temalarını ve temsilcilerini gösterebilir.
- Divan edebiyatının tarih aralığını, çevresini, nazım birimini ve ölçüsünü ayırt edebilir.
- Divan edebiyatındaki nazım şekillerini listeleyebilir ve söz sanatlarıyla akımları tanıyabilir.
Anahtar fikirler
- Âşık, hem saz çalan hem de halk hafızasından söyleyen kişidir.
- Âşık edebiyatında nazım birimi kol, ölçüsü 8'li hece ölçüsüdür.
- Âşık edebiyatının dili sade ve halka yakındır; öğrenilmesi çıraklık yoluyla olur.
- Divan edebiyatında nazım birimi kendi (mısra), ölçüsü arruzdur.
- Dinî-tasavvufi akım ile halka açık akım divan edebiyatının iki temel akımıdır.
- Aruzun esası akdad/fetedir ölçüsüdür; ölçü çizgisine birim, birimi tanımlayan ilk çizgiye serefe denir.
Konunun özeti
Âşık, saz çalan ve halk hafızasından söyleyen kişidir; bu gelenek çıraklık yoluyla öğrenilir ve sade, halka yakın bir dil kullanır. Nazım birimi kol, ölçüsü 8'li hece ölçüsüdür. Temaları aşk, ayrılık, vatan, kahramanlık, gurbet, zulüm ve atasözüdür; temsilcileri Âşık Yunus Emre, Dadaloğlu ve Karacaoğlan'dır. Divan edebiyatı 14.-17. yüzyıllarda saray ve çevresinde gelişmiş, nazım birimi kendi (mısra), ölçüsü arruz olmuştur. Nazım şekilleri gazel, şarkı, rubâî, kıt'a, kaside, mesnevî, tarih ve mümamadır. Söz sanatlarından tevriye, istiare, mübalağa, kinaye, tarih, telmih ve irşat öne çıkar. Dinî-tasavvufi ve halka açık olmak üzere iki akım vardır. Aruzun esası akdad/fetedirdir; ölçü çizgisine…
Çözümlü mini örnek 1
Sekizli hece düzenine uyan, gurbet ve zulüm temalarını işleyen, sade dilli bir metin hangi geleneğe aittir?
Adım 3: Dilin sade olduğunu görüp bu metnin âşık edebiyatına ait olduğunu yazın.
Çözümlü mini örnek 2
Âşık edebiyatı ile divan edebiyatının nazım birimi ve ölçüsünü birlikte yazınız.
Adım 3: Divan edebiyatı için aynı iki bilgiyi yazın: kendi (mısra) ve arruz.
Sık yapılan hatalar
- Âşık edebiyatının ölçüsünü arruz sanmak: Âşık edebiyatının ölçüsü 8'li hece ölçüsüdür; arruz ise divan edebiyatının ölçüsüdür.
- Âşık edebiyatının nazım birimini mısra saymak: Bu edebiyatta nazım birimi olarak kol adı verilen yapıdan söz edilir, mısra tüm şiirlerin en küçük birimidir.
- Divan edebiyatının dilini sade saymak: Sade ve halka yakın dil âşık edebiyatının özelliğidir; divan edebiyatı saray ve çevresinde ağır bir söyleyişle gelişmiştir.
İlgili konular
Sıradaki adım
Tam anlatımKonuyu tam anlatımıyla okuKonu anlatımı, kazanımlar ve örnekler tek sayfada.Konu anlatımları hesapsız okunur. Quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
DersTeders ile devam et
Türk Dili ve Edebiyatı · 10. Sınıf için çalışma yolu
- OkuKonu anlatımını bu sayfada bitir.
- Soru çözÖrnekleri çöz, cevabı açıklamayla karşılaştır.
- Quiz ile pekiştirHesapla kendini ölç.
Konu anlatımları hesapsız okunur; quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.