Söz Sanatları ve Metin Çözümleme nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Anlam sanatlarının tanımlarını söyleyebilir ve her birine özgün örnek verebilir.
• Benzetme, istiare ve mecaz-ı mürsel arasındaki farkı açıklayabilir.
• Teşhis, mübalağa, tasvir ve cinas sanatlarını örnekler üzerinden tanıyabilir.
• Hüsn-i talil, hüsn-i tağlib ve inat sanatlarının değerlendirme yönünü karşılaştırabilir.
• Akrostiş ile tenasüp sanatlarının farkını gösterebilir.

Anahtar fikirler

• Benzetme, istiare ve mecaz-ı mürsel arasındaki fark benzetme edatının bulunup bulunmadığıdır.
• İstiarede sözcük doğrudan başka anlamda kullanılır; bu yüzden benzetme edatı aranmaz.
• Teşhiste insan dışı varlığa insan özelliği verilir; tasvirde ise yalnızca görünen ayrıntılar aktarılır.
• Tezat, karşıt kavramları aynı yerde yan yana getirir; mübalağa ise ölçüyü bilinçli biçimde aşar.
• Cinas ile mecaz anlam ilişkilidir; her ikisinde de sözcük temel anlamının dışında kullanılır.
• Hüsn-i talil güzel olan tarafı över, hüsn-i tağlib çirkin olan tarafı yer, inat ise karşıt görüşe rağmen savunur.

Konunun özeti

Benzetme bir varlığı başkasına benzetir ve benzetme edatı kullanır; istiare benzetme yapmadan sözcüğü başka anlamda kullanır; mecaz-ı mürsel ise benzetme edatı olmadan yapılan istiayedir. Teşhis insan dışı varlığa insan özelliği verir, tezat karşıt kavramları yan yana getirir. Mübalağa ölçüyü aşar, tasvir görünen ayrıntıları aktarır, tenasüp benzer sesli sözcükleri yineler, cinas sözcüğü gerçek anlamı yerine başka anlamıyla kullanır. Hüsn-i talil güzel tarafı över, hüsn-i tağlib çirkin tarafı yer, inat karşıt görüşe rağmen savunur. Akrostiş dize başı harflerinin oluşturduğu anlamdır.

Sık yapılan hatalar

• Benzetme ile istiareyi aynı sanat saymak: Benzetmede bir varlık başkasına benzetilir ve benzetme edatı bulunur; istiarede ise benzetme yapılmadan sözcük başka anlamda kullanılır.
• Teşhis ile tasviri birbirine karıştırmak: Teşhiste insan dışı varlığa insan özelliği verilir; tasvirde yalnızca görünen nesneler ayrıntıyla anlatılır.
• Hüsn-i talil ile hüsn-i tağlibi ters adlandırmak: Hüsn-i talil güzel olan tarafı över, hüsn-i tağlib ise çirkin olan tarafı yer.

İlgili konular

• Ses Bilgisi ve Morfoloji Tanımları
• Sözdizimi ve Bilimsel Dil Bilgisi
• Anlam Bilgisi, Bağlam ve Anlam İlişkileri
• Âşık ve Divan Edebiyatı
• Tanzimat, Servet-i Fünun ve Fecr-i Ati
• Millî Edebiyat ve Cumhuriyet Dönemi