Sıfat, Fiil, Zarf ve Bağlaç nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Sıfatın görevini açıklayıp cümlede bulabilir.
• Fiilin iki temel özelliği olan kişi ve zamanı çatı olarak adlandırabilir.
• Düzenli ve düzensiz fiili ayırt edip düzenli fiil tabanını bulabilir.
• Etken ve edilgen çatıyı örneklerle ayırt edebilir.
• Zarfi tümleç göreviyle fiilden önce gelen yapıda tanıyabilir.

Anahtar fikirler

• Çatı, kişi ve zaman özelliklerinin birlikte adıdır; yalnızca zaman değildir.
• Fiil tabanı her zaman düzenli fiil tabanı olarak verilir.
• Edilgen çatı dört ek grubuyla bildirilir.
• Edilgen çatıda asıl özneyi yapan özne değildir.
• Zarfin fiilden önce gelmesinin nedeni tümleç görevidir.
• Sözcük öbekleri cümleye ayrı bir öge katmaz; bu yüzden öge sayımında eklenmez.

Konunun özeti

Sıfat isimden önce gelir ve cümlede düşen öge olarak da bulunabilir; türleri niteleme, belirtme, sayı ve yer sıfatıdır. Fiil, iş, oluş ya da hareket bildiren sözcüktür. Fiilin iki temel özelliği kişi ve zamandır ve bu ikisi birlikte çatı olarak adlandırılır. Fiiller düzenli ve düzensiz ikiye ayrılır; çatı eki çıkarılınca kalan düzenli fiil tabanıdır ve gelen örneğinde bu taban gel sözcüğüdür. Etken çatıda özne işi kendisi yapar, edilgen çatıda ise yapmaz; edilgen çatı -dır, -dir, -dü, -dür, -mış, -miş, -muş, -müş, -sız, -siz, -suz, -süz, -maz, -mez ekleriyle bildirilir ve asıl özneyi yapan özne değildir. Zarf, fiili, sıfatı ya da başka bir zarfı durum, zaman, miktar, yer ve yön bakımından…

Sık yapılan hatalar

• Çatıyı yalnızca zaman olarak düşünmek: Zaman eklerine bakılıp çatı bulunduğu sanılır. Çatı, kişi ve zaman özelliklerinin birlikte adıdır.
• Fiil tabanını düzensiz fiil tabanı sanmak: Çatı eki çıkarılınca kalan bölüm düzenli fiil tabanı olarak adlandırılır. Gelen örneğinde taban gel sözcüğüdür.
• Edilgen çatıda özneyi yapan kişi sanmak: Kapı kırıldı cümlesinde kıran kişi özne değildir. Edilgen çatıda asıl özneyi yapan özne değildir.

İlgili konular

• Sözcük Yapısı ve Eklerin Heceye Etkisi
• Sözcüklerde Anlam ve Anlam İlişkileri
• Cümlenin Ögeleri ve Cümle Çeşitleri
• Anlatım Bozuklukları ve Düzeltme
• Metin Türleri ve Yazım-Noktalama
• Dinleme, Konuşma ve Sözlü Anlatım