Anlatım Bozuklukları ve Düzeltme nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Temel anlatım bozukluklarının adlarını tanıyabilir.
• Bir cümledeki bozukluğun türünü gerekçesiyle belirleyebilir.
• Öge eksikliği ve öge fazlalığını ayırt edebilir.
• Verilen bozuk cümleleri düzeltebilir.
• Beş adımlı düzeltme yöntemini uygulayabilir.

Anahtar fikirler

• Anlatım bozukluklarının beş temel türü vardır ve her birinin belirtisi farklıdır.
• Öge eksikliği yalnızca özne ya da yüklem eksikliğiyle ilgilidir; nesne eksikliği bu başlıkta değerlendirilmez.
• Öge fazlalığı, gereksiz sözcük değil anlam tekrarıdır.
• Anlam belirsizliği ile tutarsızlık karıştırılmamalıdır.
• Düzeltme yönteminde adımlar sırayla izlenir; ilk adım yüklemi bulmaktır.
• Düzeltme sonunda cümlenin tek bir anlam taşıması doğrulanmalıdır.

Konunun özeti

Beş temel bozukluk vardır. Öge eksikliği, cümlede özne ya da yüklem olmamasıdır; Bahçede çiçekler var cümlesinde yüklem eksiktir ve doğru hâli Bahçede çiçekler açtıdır. Öge fazlalığı, aynı anlamın iki kez verilmesidir; Ben o filmi yeniden baştan izledim cümlesinde yeniden ve baştan tekrar anlamı verir. Anlam belirsizliği, cümlenin birden çok anlama gelebilmesidir; Yarın toplantıdan sonra eve gidecek cümlesi buna örnektir. Mantık ve olay dengesizliği, olayların sıraya göre anlatılmamasıdır; Önce sınava girdi, sonra ders çalıştı cümlesi mantıksız bir sıra gösterir. Tutarsızlık, anlamca birbiriyle çelişen ögelerin bir arada bulunmasıdır; Bütün öğrenciler sınıfa girmedi cümlesi hepsi girdi ya…

Sık yapılan hatalar

• Öge eksikliğini nesne eksikliğiyle karıştırmak: Nesne bulunmadığı için cümle öge eksikliğidir denir. Öge eksikliği, cümlede özne ya da yüklem olmamasıdır.
• Öge fazlalığını gereksiz sözcük sanmak: Cümleden bir sözcük çıkarılabiliyorsa öge fazlalığı vardır denir. Öge fazlalığı aynı anlamın iki kez verilmesidir.
• Anlam belirsizliğini uzun cümlelere bağlamak: Cümle uzun olduğu için belirsizdir denir. Belirsizlik cümlenin uzunluğuyla değil, birden çok anlama gelebilmesiyle ilgilidir.

İlgili konular

• Sözcüklerde Anlam ve Anlam İlişkileri
• Cümlenin Ögeleri ve Cümle Çeşitleri
• Sıfat, Fiil, Zarf ve Bağlaç
• Metin Türleri ve Yazım-Noktalama
• Dinleme, Konuşma ve Sözlü Anlatım