Sözcüklerde Anlam ve Anlam İlişkileri nedir?
Türkçe · 6. Sınıf · Konu 13
Tahmini okuma süresi: 7 dk
Kısa cevap
Bu konuda neler öğreneceksin?
- Gerçek anlam ile mecaz anlamı sözcüğü çıkarma yöntemiyle ayırt edebilir.
- Terim anlamlı sözcükleri belirleyebilir.
- Eş anlamlı, zıt anlamlı ve eş sesli sözcükleri birbirinden ayırt edebilir.
- Deyim ile atasözünün farkını yapısal olarak açıklayabilir.
- Eş sesli sözcüklerin anlam farkını cümle bağlamıyla açıklayabilir.
Anahtar fikirler
- Mecaz anlamı sözde aramak yerine çıkarma yöntemiyle kanıtlamak en güvenli yoldur.
- Terim anlamı belirlemede metnin konusu belirleyicidir.
- Eş anlamlı ile eş sesli arasındaki fark yazılışta değil, yazılış ile anlamın hangisinin değiştiğindedir.
- Deyim ve atasözü ikisi de kalıplaşmıştır; ayrım yapı ve görevdedir.
- Eş anlamlı sözcüklerin yer değiştirmesi cümle anlamını korurken zıt anlamlıların yer değiştirmesi anlamı değiştirir.
- Bir sözcüğün terim anlamı, o alanın bilgisi olmadan bulunamayabilir; bu durumda bağlam belirleyicidir.
Konunun özeti
Mecaz anlam, cümle içinde gerçek anlamdan uzaklaşıp kazanılan yeni anlamdır; sıcak bir karşılama ilgi gösterir. Mecazı bulma yöntemi sözcüğü çıkarıp yerine gerçek anlamını koymaktır; cümle bozuluyorsa sözcük mecazdır. Terim anlam bir bilim dalına, sanata ya da mesleğe özgü anlamdır; matematikte kök çarpan, biyolojide doku benzer hücrelerin oluşturduğu yapıdır. Eş anlamlı sözcükler yazılışı farklı anlamı aynıdır: okul-mektep, öğretmen-muallim, deniz-derya, hediye-armağan, değerli-kıymetli. Zıt anlamlı sözcükler anlamları karşıttır: sıcak-soğuk, hızlı-yavaş, geniş-dar, kolay-zor, erken-geç, açık-kapalı. Eş sesli sözcükler yazılışı aynı anlamı farklıdır: yaz, ak, kök, göz. Deyim en az iki…
Çözümlü mini örnek 1
«Sıcak» sözcüğü «Sıcak su içtim.» ve «Sıcak bir karşılama aldım.» cümlelerinde nasıl kullanılmıştır?
Adım 3: Cümle bozulduğu için karşılama sözcüğü bu cümlede mecaz anlamdadır.
Çözümlü mini örnek 2
«Kök sözcüğünün anlamı nedir?» sorusu bir deneme metninde sorulduğunda hangi anlam aranır?
Adım 3: Matematikte kök çarpan anlamına geldiği için aranan anlam terim anlamıdır.
Sık yapılan hatalar
- Eş sesli ile eş anlamlıyı karıştırmak: Eş sesli sözcükler yazılışı aynı olduğu için eş anlamlı sanılır. Eş anlamlıda yazılış farklı, anlam aynıdır; eş seslide yazılış aynı, anlam farklıdır.
- Mecaz anlamı sözcüğü çıkarmadan bulmaya çalışmak: Sözcüğün yerine gerçek anlamı konulmadan karar verilir. Çıkarma yöntemi uygulanmalıdır.
- Terim anlamı gündelik anlamla değiştirmek: Kök sözcüğü her zaman bitki anlamında alınır. Terim anlam bağlamla belirlenir.
İlgili konular
Sıradaki adım
Tam anlatımKonuyu tam anlatımıyla okuKonu anlatımı, kazanımlar ve örnekler tek sayfada.Konu anlatımları hesapsız okunur. Quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
DersTeders ile devam et
Türkçe · 6. Sınıf için çalışma yolu
- OkuKonu anlatımını bu sayfada bitir.
- Soru çözÖrnekleri çöz, cevabı açıklamayla karşılaştır.
- Quiz ile pekiştirHesapla kendini ölç.
Konu anlatımları hesapsız okunur; quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.