Cümlenin Ögeleri ve Cümle Çeşitleri nedir?
Türkçe · 6. Sınıf · Konu 14
Tahmini okuma süresi: 7 dk
Kısa cevap
Bu konuda neler öğreneceksin?
- Cümleyi oluşturan ögelerin her birinin görevini açıklayabilir.
- Özne ve yüklemi her cümlede bulunması gereken ögeler olarak gösterebilir.
- Nesne, dolaylı tümleç ve zarf tümlecini soru teknikleriyle ayırt edebilir.
- Öge bulma yöntemini dört adımda uygulayabilir.
- Cümleyi yüklemine, yükleme, anlamına ve yapısına göre sınıflandırabilir.
Anahtar fikirler
- Öge bir sözcük değil, o sözcüğün cümlede üstlendiği görevdir.
- Özne ve yüklem bulunmadan yargı kurulamaz; ikisi de zorunludur.
- Nesnenin varlığı yüklemin geçişli olup olmamasına bağlıdır.
- Dolaylı tümleç bütün fiillerin tümleci olabileceği için her cümlede aranmalıdır.
- Öge bulmada yüklem bulmak her zaman ilk adımdır.
- Sıralı cümlede virgül, bağlı cümlede bağlaç kullanılır; bu ayrım yapıyı belirler.
Konunun özeti
Özne yüklemi belirli bir kişi ya da canlı nesneye bağlar ve zorunludur. Yüklem cümlede yargı bildirir ve zorunludur. Nesne yüklemin belirttiği işten etkilenen ögedir; yüklem geçişli ise zorunludur. Dolaylı tümleç bulunma, ayrılma, yönelme ve kaynaklık bildirir. Zarf tümleci zaman, yer, yön, durum ve miktar bildirir. Özne ve yüklem her cümlede mutlaka vardır. Geçişsiz yüklemlerde nesne yoktur, geçişli yüklemlerde nesne bulunur; Uyuyordu cümlesinde nesne yoktur, Kitap okudu cümlesinde vardır. Nesne yalnızca geçişli fiillerin, dolaylı tümleç ise tüm fiillerin tümleci olabilir. Öge bulma yöntemi dört adımdır: yüklemi bulmak, yükleme kim? sormak, yükleme neyi? kimi? sormak ve kalan sözcüklere…
Çözümlü mini örnek 1
Çocuklar bahçede oynuyor cümlesinin yüklemi hangisidir?
Adım 3: Bu yüzden oynuyor sözcüğü yüklemdir.
Çözümlü mini örnek 2
Kitabı masaya bıraktım cümlesinde özne ve nesne hangi sözcüklerdir?
Adım 3: Yükleme neyi? sorulur; cevap kitabı'dır ve nesne bulunur.
Sık yapılan hatalar
- Her fiilin nesnesi olduğunu düşünmek: Uyuyordu cümlesinde de nesne aranır. Nesne yalnızca geçişli fiillerin tümlecidir.
- Dolaylı tümleci yalnızca geçişli yüklemlerde aramak: Geçişli olmayan cümlelerde dolaylı tümleç bulunmaz sanılır. Dolaylı tümleç tüm fiillerin tümleci olabilir.
- Özneyi bulmadan yüklemi sorgulamak: Önce kim? sorusu sorulur. Yüklemi bulmak her zaman ilk adımdır.
İlgili konular
Sıradaki adım
Tam anlatımKonuyu tam anlatımıyla okuKonu anlatımı, kazanımlar ve örnekler tek sayfada.Konu anlatımları hesapsız okunur. Quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
DersTeders ile devam et
Türkçe · 6. Sınıf için çalışma yolu
- OkuKonu anlatımını bu sayfada bitir.
- Soru çözÖrnekleri çöz, cevabı açıklamayla karşılaştır.
- Quiz ile pekiştirHesapla kendini ölç.
Konu anlatımları hesapsız okunur; quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.