Eleştirel Düşünmenin Aşamaları ve Özdüzenleme nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Eleştirel düşünce aşamalarını sıralar
• Amaç, öncül ve sonucu ayırt eder
• Doğrulama önyargısını fark eder
• Kendi yargısını ölçütle sınar
• Özdüzenleme alışkanlığı kazanır

Anahtar fikirler

• Aşamaları sırayla yazmak hatayı görünür kılar
• Amaç yazılmazsa yargı yönini yitirir
• Öncül gizli kalırsa değerlendirme yapılamaz
• Özdüzenleme kendi düşünceyi de sınar

Konunun özeti

Her aşamada düşülen hata farklıdır ve aşamaları yazmak bu hataları görünür kılar. Önyargı ve doğrulama eğilimi sürecin en zayıf halkasıdır. Özdüzenleme ise aynı ölçütü kendi düşüncemize uygulama alışkanlığıdır.

Sık yapılan hatalar

• Sonucu önce belirlemek: İstediğimiz kararı yazıp sonra dayanağını aramak, düşünceyi amacından çıkarır ve dayanak yerine gerekçe dayanak gösterir.
• Yalnız destekleyen kaynağı okumak: Doğrulama önyargısı, karşıt dayanağı görmezden gelmek demektir; yargıyı sınayan bir örneği okumadan kurulan çıkarım savunmasız kalır.
• Ölçütü kendi dayanağa göre ayarlamak: Bir yargıyı destekleyecek şekilde ölçüt değiştirmek denetimi hükümsüz kılar; ölçüt düşünceden önce ve sabit olmalıdır.

İlgili konular

• Doğruluk Ölçütleri ve Bilgi Türleri
• Gizli Öncüller ve Amgülü Betimlemeler
• Tartışma ve Diyaloğun Mantığı
• Kavram Kümeleme, Bölümleme ve Tanım Türleri
• Kategorik Önermelerin Biçimleri ve Karşıtlık İlişkisi
• Kıyasın Şemaları, Biçenleri ve Geçerlilik Denetimi