Doğruluk Ölçütleri ve Bilgi Türleri nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Doğruluk ile geçerliliği ayırt eder
• Temel doğruluk ölçütlerini tanımlar
• Veri, bilgi ve bilgelik düzeylerini karşılaştırır
• Bir iddianın bilgi olup olmadığını değerlendirir
• Bilgiyle inanış arasındaki farkı açıklar

Anahtar fikirler

• Doğruluk dayanaktan, geçerlilik yapıdan sınanır
• Tutarlılık başka açıklamalarla çelişki olmadığını
• Veri ham kayıt değildir, bilgi bağlamlanmıştır
• Yinelenebilirlik bilimsel dayanağın koşuludur

Konunun özeti

Veri ham kayıt, bilgi yorumlanmış bilgi, bilgelik ise bilgiyi yönlendiren pratik yargıdır. Bilgi ile inanış arasındaki fark, dayanağı olup olmamasıyla ortaya çıkar. Bu ayırt etme hem gündelik hem bilimsel çıkarımda temel bir ölçüttür.

Sık yapılan hatalar

• Yaygın inanışı ölçüt sanmak: Bir şeyin çokça kabul edilmesi onun dayanağını değil alışkanlığını gösterir; gerekçe verilmeden doğru sayılamaz.
• Tutarlılığı dayanak saymak: Bir iddia başka açıklamalarımızla çelişmeyebilir ama gözlemlerle örtüşmeyebilir; tutarlılık tek başına yeterli bir ölçüt değildir.
• Veri ile yorumu ayırt etmemek: Ham kayıt üzerine yapılan çıkarım farklı bir düzeydir; ikisini aynı kefeye koymak bulguyu dayandan büyük gösterir.

İlgili konular

• Gizli Öncüller ve Amgülü Betimlemeler
• Tartışma ve Diyaloğun Mantığı
• Eleştirel Düşünmenin Aşamaları ve Özdüzenleme