Mantık · 12. Sınıf · 16 soru
Çözümlü Sorular
Soru 1
Geçerlilik kavramı neye bakar?
- A) Cümledeki kelime sayısına
- B) Argümanın yapısal düzenine
- C) Sunum biçimine
- D) Konunun popülerliğine
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Argümanın yapısal düzenine
Argümanın yapısal düzenine bakar; geçerlilik dayanak doğruysa sonucun da doğru olmasının zorunluluğudur.
Soru 2
Sağlam bir argümanın koşulu nedir?
- A) Dayanakların uzun olması
- B) Sonucun popüler olması
- C) Geçerli yapı ve doğru dayanaklar
- D) Çok sayıda cümle içermesi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Geçerli yapı ve doğru dayanaklar
Geçerli yapı ve doğru dayanaklar gerekir; sağlamlık bu iki koşulun birlikte sağlanmasıdır.
Soru 3
Geçerli ama sağlam olmayan bir argüman nasıldır?
- A) Bütün dayanakları doğrudur
- B) Hiç dayanağı yoktur
- C) Yapısı çok basittir
- D) Yapısı geçerli ama bir dayanağı yanlıştır
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Yapısı geçerli ama bir dayanağı yanlıştır
Yapısı geçerli ama bir dayanağı yanlıştır; bu durumda yapısal olarak sonuç çıkar ama argüman sağlam sayılmaz.
Soru 4
Tüm kediler memelidir, bu bir memelidir, öyleyce bu bir kedidir. Bu argüman neden geçerli değildir?
- A) Memeli olmak kediliği zorunlu kılmaz
- B) Çok uzun yazılmıştır
- C) Sonuç çok kısadır
- D) Sonuç herkesçe bilinmektedir
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Memeli olmak kediliği zorunlu kılmaz
Memeli olmak kediliği zorunlu kılmaz; dayanak doğruyken sonucun yanlış olabileceği bu yapı geçersizdir.
Soru 5
Bir argümanın geçersiz olduğunu göstermek için ne yeterlidir?
- A) Çok sayıda doğru örnek
- B) Uzun bir açıklama yazmak
- C) Yapıyı çökerten tek bir karşı örnek
- D) Sonucun popüler olması
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Yapıyı çökerten tek bir karşı örnek
Yapıyı çökerten tek bir karşı örnek yeterlidir; dayanak doğruyken sonucu yanlış çıkaran örnek geçersizliği kanıtlar.
Soru 6
Sağlam bir argüman için aşağıdakilerden hangisi gerekli değildir?
- A) Dayanakların doğru olması
- B) Yapının geçerli olması
- C) Dayanakların sonucu desteklemesi
- D) Sonucun güzel yazılması
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Sonucun güzel yazılması
Sonucun güzel yazılması gerekli değildir; sağlamlık dayanağın doğruluğu ve yapının geçerliliği ile ilgilidir.
Soru 7
Geçerli bir argümanda dayanaklar doğruysa sonuç hakkında ne söylenebilir?
- A) Sonuç da doğru olmak zorundadır
- B) Sonuç her zaman yanlıştır
- C) Sonuç belirsiz kalır
- D) Sonuç gereksizdir
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Sonuç da doğru olmak zorundadır
Sonuç da doğru olmak zorundadır; geçerli yapıda doğru dayanaklar sonucu zorunlu olarak getirir.
Soru 8
Geçersiz bir argümanın sonucu her zaman yanlış mıdır?
- A) Evet her zaman yanlıştır
- B) Hayır sonuç tesadüfen doğru olabilir
- C) Yalnız uzun argümanlarda yanlıştır
- D) Sonucu olmak zorunda değildir
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Hayır sonuç tesadüfen doğru olabilir
Hayır sonuç tesadüfen doğru olabilir; geçersizlik yapıya bakar ve sonucun tesadüfen doğru olması bu yapıyı düzeltmez.
Soru 9
Karşı örnek yöntemi ile neyi gösteririz?
- A) Argümanın popülerliğini
- B) Cümlenin uzunluğunu
- C) Argümanın geçersizliğini
- D) Sonucun güzelliğini
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Argümanın geçersizliğini
Argümanın geçersizliğini gösteririz; dayanaklar doğruyken sonucu çürüten bir örnek yapının zayıflığını ortaya koyar.
Soru 10
Geçerlilik bir argümanın hangi özelliğine bağlıdır?
- A) Dayanak doğruysa sonucu zorunlu kılıp kılmadığına
- B) Sonucun ne kadar uzun olduğuna
- C) Konunun ne kadar ilginç olduğuna
- D) Kaç kişinin katıldığı tartışmaya
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Dayanak doğruysa sonucu zorunlu kılıp kılmadığına
Dayanak doğruysa sonucu zorunlu kılıp kılmadığına bağlıdır; geçerlilik tamamen bu zorunluluk ilişkisine dayanır.
Soru 11
Karşı örneğin görevi nedir?
- A) Sonucu doğrulamak
- B) Dayanak doğruyken sonucu çürüten örnek vermek
- C) Dayanağı popüler kılmak
- D) Argümanı uzatmak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Dayanak doğruyken sonucu çürüten örnek vermek
Dayanak doğruyken sonucu çürüten örnek vermektir; bu örnek yapının geçersizliğini ortaya koyar.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi sağlam bir argüman örneğidir?
- A) Bütün hayvanlar koşar at koşar öyleyce at uçar
- B) Yağmur yağar yollar kuru kalır
- C) Bütün kareler dörtgendir bu bir karedir öyleyce dörtgendir
- D) Bazı kuşlar yüzer güvercin kuştur öyleyce yüzer
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Bütün kareler dörtgendir bu bir karedir öyleyce dörtgendir
Bütün kareler dörtgendir bu bir karedir öyleyce dörtgendir argümanı hem geçerli hem doğru dayanaklı olduğu için sağlamdır.
Soru 13
Bir argümanda dayanaklar sonucu desteklemiyorsa argüman nasıldır?
- A) Geçerlidir bu yeterlidir
- B) Sağlamdır mutlaka
- C) Doğrudur kaçınılmaz
- D) Geçersizdir çünkü dayanak sonucu gerekçelendirmez
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Geçersizdir çünkü dayanak sonucu gerekçelendirmez
Geçersizdir çünkü dayanak sonucu gerekçelendirmez; dayanak ile sonuç arasında zorunlu bağ yoksa yapı geçersizdir.
Soru 14
Geçerlilik ile sağlamlık arasındaki doğru ilişki nedir?
- A) Sağlamlık geçerliliği gerektirir ve dayanak doğruluğu ister
- B) Sağlamlık geçerliliği gerektirmez
- C) İkisi birbiriyle hiç ilgili değildir
- D) Geçerlilik sağlamlığı gerektirir
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Sağlamlık geçerliliği gerektirir ve dayanak doğruluğu ister
Sağlamlık geçerliliği gerektirir ve ayrıca bütün dayanakların doğru olmasını ister; bu yüzden sağlamlık daha üst koşuldur.
Soru 15
İleri seviyede şu konuda en temiz kavramsal ifade hangisidir: Doğruluk, Geçerlilik ve Sağlamlık (öğretim düzeyi 12, soru 1)?
- A) Tanımı örnekten bağımsız ve tikel düzeyde bırakır
- B) Kavramı koşullarıyla ve sınırlarıyla doğru tanımlar
- C) Konuya özgü koşulu görmezden gelir
- D) Sonucu dayanaktan kopuk biçimde sunar
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kavramı koşullarıyla ve sınırlarıyla doğru tanımlar
Kavramı koşullarıyla ve seçeneği ileri düzeyde en uygun ve tutarlı sonucu verir; diğer seçenekler kapsam ya da gereksiz ek içerir.
Soru 16
Kısa bir durum betimlemesi verildiğinde Doğruluk, Geçerlilik ve Sağlamlık konusunda en akılcı yargı hangisidir (12. sınıf, soru 4)?
- A) Açıkça desteklenen yargı geçerli sayılır
- B) Doğrudan gözlenmeyen iddia olgu kabul edilir
- C) Çelişen kanıtlar tek kanıt sayılır
- D) Öznel impression nesnel hüküm yerine geçer
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Açıkça desteklenen yargı geçerli sayılır
Açıkça desteklenen yargı seçeneği ileri düzeyde en uygun ve tutarlı sonucu verir; diğer seçenekler kapsam ya da gereksiz ek içerir.