Anlam İlişkileri ve Özet Çıkarma nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Metinde cümleler arasındaki anlam ilişkilerini adıyla birlikte tanımlar.
• Bir bağlacın kurduğu anlam ilişkisini belirleyerek açıklar.
• Parçanın ana fikrini bulur ve onu ayrıntılardan ayırır.
• Gereksiz ayrıntıları belirleyerek kısa bir özet cümlesi oluşturur.
• Özet çıkarırken düşünceyi kendi cümleleriyle yeniden ifade eder.

Anahtar fikirler

• Anlam ilişkisi, bir cümlenin içinde değil, cümlelerin birbirine bağlanma biçimindedir.
• İlk cümlede verilen düşünce çoğu zaman ana fikirdir, ancak her zaman değildir.
• Özet, metinden daha kısa olmak zorundadır; hiçbir ayrıntı ona eklenmez.
• Neden-sonuç kurulurken sonuç, nedeni tek başına anlatmaya yetmelidir.
• Özette iki cümle arasında kopukluk ya da anlam kayması olmamalıdır.
• Her cümlenin başlıktaki konuyla ilgisini sormak, ayrıntıyı ayıklamayı kolaylaştırır.

Konunun özeti

Cümleler arasındaki yardımlaşmaya anlam ilişkisi denir; en sık görülen türleri nedensellik, karşıtlık, benzerlik, sıralama, koşulluluk ve amaç-sonuçtur. Bu ilişkiler çünkü, ama, önce, sonra gibi bağlaçlarla anlaşılır. Önce ana düşünce bulunur, sonra ayrıntılar ayıklanır ve kalan bilgi kendi sözlerimizle yazılır. Renk, sayı ve saat gibi gereksiz bilgiler özete alınmaz.

Sık yapılan hatalar

• Cümleleri harfi harfine kopyalamak: Metni baştan başa alıp yalnızca birkaç kelime kaldırmak özet sayılmaz. Özette mutlaka kendi cümlelerimizi kurmamız gerekir.
• İlk cümleyi ana fikir sanmak: Metinlerin büyük bölümünde ana düşünce ilk cümlede verilir; ancak bazen ana fikir sonuçta karşımıza çıkar. Bu yüzden bütün metni okumak gerekir.
• Karşıtlık bağını gözden kaçırmak: Ama, fakat, oysa bağlaçlarının belirlediği karşıt yönü atarsak metnin düşüncesi tam tersine yazılmış olur.

İlgili konular

• Sözcükler Arasındaki Anlam İlişkileri
• Gerçek Anlam ve Mecaz Anlam
• Deyim ve Atasözlerinde Anlam
• Cümle Bilgisi
• Cümlenin Yüklemi ve Ögeleri
• Sıralı, Bağlı ve Çok Anlamlı Cümleler