Sıralı, Bağlı ve Çok Anlamlı Cümleler nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Sıralı ve bağlı cümleleri tanıyıp aralarındaki farkı açıklar.
• Sıralı cümleleri uygun bağlaçlarla birleştirir.
• Ve, ama, ya da, ki, de, da bağlaçlarının anlamlarını karşılaştırır.
• Çok anlamlı sözcüğün anlamını cümle bağlamına göre belirler.
• Özne ve yükleme göre cümleleri yorumlar, noktalama kuralını uygular.

Anahtar fikirler

• Sıralı cümleler yan yana geldiğinde aralarına virgül konmaz; her biri nokta ile biter ve tek başına anlamlıdır.
• Bağlı cümlede cümleler ortak bir öznenin, nesnenin ya da yüklemin üzerine kurulur ve aralarında bağlaç bulunur.
• De ve da bağlaçları özneden sonra gelir, sıralama anlamı taşır ve ayrı yazılır; bunlar hâl eki değildir.
• Çok anlamlı sözcükler bağlama göre gerçek ya da mecaz anlam kazanır; anlam cümlenin yapısından anlaşılır.
• Aynı sözcükler farklı cümlelerde kurulduğunda cümlenin anlamı değişebilir; bu yüzden çevreye bakılmalıdır.
• Cümle yapısına göre yorumda önce özne, sonra yüklem bulunur; ikisi arasında kalanlar tümleç veya zarf olur.

Konunun özeti

Bağlı cümlelerde cümleler ortak özne, nesne ya da yüklem üzerinde birleşir; aralarında ve, ama, ya da, ki, de, da bağlaçları vardır. Birleştirirken ortak özneyi atıp yüklemi bağlaca göre değiştirmek gerekir. Çok anlamlı sözcüklerin anlamı bağlama göre değiştiği için cümlenin yapısından yararlanırız.

Sık yapılan hatalar

• Ortak özneyi tekrarlamak: Ortak özne ikinci cümlede yeniden yazılmaz. Özneyi iki kez yazmak cümleyi gereksiz uzatır ve yapı hatası görünümü verir.
• Bağlacı atlayıp virgülle bağlamak: Sıralı cümleleri yalnızca virgülle birbirine bağlamak yerine ve, ama, ya da gibi bir bağlaç kullanılmalıdır.
• De bağlacını ek sanmak: Annem de geldi cümlesinde de bağlaç olduğu için ayrı, bahçeden geldi cümlesinde ise ek olduğu için bitişik yazılır.

İlgili konular

• Anlam İlişkileri ve Özet Çıkarma
• Cümle Bilgisi
• Cümlenin Yüklemi ve Ögeleri
• Anlatım Bozuklukları ve Cümle Düzeltme
• Okuma-Anlama
• Paragrafta Ana Düşünce