Yeryüzü Şekilleri ile İlgili Gözlem ve Saha Çalışması nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Harita ölçeğini açıklayıp gerçek uzunluk hesaplarını doğru birimlerle yapabilmek
• Eş yükselti eğrilerinin eğim ve yükseklik bilgisi taşıdığını yorumlayabilmek
• Kuzey bulma, mesafe ölçme ve yüksekliği ölçme yöntemlerini uygulayabilmek
• Uydu görüntüsü, insansız hava aracı ve konumlandırma verisinin kullanım yerlerini bilebilmek
• Örnekleme yöntemlerini ve gözlem defterinin taşıması gereken bilgileri belirleyebilmek

Anahtar fikirler

• 1/50000 ölçekli bir haritada 1 cm gerçekte 500 metre uzunluğa karşılık gelir.
• Eş yükselti eğrileri aynı yüksekliği gösterir; bir eğri üzerindeki tüm noktaların rakımı eşittir.
• Eğriler sıklaştığı yerlerde arazi dik, seyrek aralıklı olduğu yerlerde arazi düzdür.
• Ölçek hesabında ölçek paydasıyla çarpılan değer santimetredir; 100000 cm bir kilometre kabul edilir.
• Mesafe dörtgeninde köşegen 1,414 ile çarpılarak dikdörtgenin kısa kenarı bulunur.
• Tüm ölçümler gözlem defterine tarih, saat, konum ve yöntem bilgisiyle birlikte yazılır.

Konunun özeti

Ölçek, harita uzunluğu ile gerçek uzunluk arasındaki ilişkidir; 1/25000 ölçekte 1 cm 250 m, 1/50000 ölçekte 1 cm 500 m, 1/10000 ölçekte 1 cm 100 m karşılığına gelir. Alan hesabında kenarlar çarpılır ve 1000'e bölünerek dönüme geçilir. Eş yükselti eğrileri eşit yüksekliği gösterir, eğrilerin sıklaşması dik eğime işaret eder; eğim yükseklik farkının yatay mesafeye bölümüyle bulunur. Yön pusula ile bulunur ve manyetik sapma düzeltilir, mesafe mesafe dörtgeniyle ölçülür. Uydu, insansız hava aracı ve konumlandırma verileri çalışmayı kolaylaştırır; transekt ve kare yöntemi örneklemede kullanılır. Bütün ölçümler tarih, konum ve yöntem bilgisiyle gözlem defterine yazılır.

Sık yapılan hatalar

• Ölçek çarpanını atlayıp değeri doğrudan metre sanmak: 1/50000 ölçekte 1 cm değeri doğrudan 50 m değildir; 50000 ile çarpılıp 100000 cm bir kilometre kabul edilerek 500 m olarak bulunur.
• Eş yükselti eğrisini arazi çizgisi sanmak: Eğri üzerindeki tüm noktaların yüksekliği eşittir; çizgi arazinin kabartısını değil eşit yüksekliği gösterir.
• Eğim hesabında eğim çizgisi mesafesini kullanmak: Eğim, yükseklik farkının yatay mesafeye bölümüdür; yatay projeksiyon değeri kullanılmadığında sonuç yanlış çıkar.

İlgili konular

• Tektonik Süreçler
• İklim ve Kayaç Yapısının Aşınma ve Çözünme Süreçlerine Etkisi
• Aşınım ve Birikim Süreçlerinin Yeryüzü Şekillerinin Oluşumuna Etkisi
• Yeryüzü Şekilleri ile Beşerî Faaliyetler Arasındaki Etkileşim
• Hidrosfer ve Su Döngüsü
• Yer Altı ve Yer Üstü Suları