Türkiye'nin Yer Şekilleri nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Türkiye'nin başlıca dağ sıradağlarını ve uzanış yönlerini yerleştirir.
• Ova, plato ve çöl kavramlarını farklarıyla tanımlar ve örnek verir.
• Yükselti kuşaklarının toprakların dağılışını nasıl etkilediğini açıklar.
• Fay kırıkları ve deprem kuşaklarının yer şekilleriyle ilişkisini erteler.
• Eğim, yükselti farkı ve alan hesaplarını yer şekillerine uygular.

Anahtar fikirler

• Türkiye'nin en yüksek zirvesi Ağrı Dağı'nın Doğu Anadolu'daki tepesidir.
• Sıradağlar genellikle kıyıya paralel uzanır ve kıyı ile iç kesim arasında yükseklik farkı yaratır.
• Ova düz ve verimli, plato ise geniş fakat engebeli yer şeklidir.
• İç kesim çöllerinin temel nedeni yaz kuraklığı ve düşük yağıştır.
• Ülke topraklarının önemli bir bölümü beş yüz metreden alçak alanlarda yer alır.
• Fay kırıkları boyunca oluşan yapılar hem yer şekillerini hem de deprem riskini etkiler.

Konunun özeti

Türkiye üç kıtanın birleştiği noktada olduğu için enlem boyunca uzanan sıradağlara, geniş ovalara, yüksek platalara ve kurak iç kesim çöllerine sahiptir. Ovalar düz ve verimli olduklarından tarım ve yerleşmenin toplandığı alanlardır; dağlık alanlar ise dar ve dik oldukları için seyrek yerleşir. Hesap sorularında yükseklik farkı çıkarma, alan çarpma, eğimde yükselmenin yatay mesafeye bölünmesi ve oran için payın tabana bölünmesi kullanılır. Kilometre metreden farklı olduğu için birim dönüşümü ilk adımda yapılmalıdır. Yükselti kuşakları birbirini tamamlar ve toprakların büyük bölümü beş yüz metrenin altında yer alır.

Sık yapılan hatalar

• Kilometreyi metreye çevirmemek: Eğim hesabında yatay mesafe mutlaka metreden alınır; kilometreyle doğrudan bölünürse sonuç binlerce kat yanlış çıkar.
• Ova ile platoyu karıştırmak: Ova düz ve ağır birikimli topraklıdır, plato ise daha yüksekçe ve engebelidir; ikisi de geniş olsa da kullanım biçimi farklıdır.
• Çölü yalnızca sıcaklığa bağlamak: İç kesim çöllerinde temel sorun yaz kuraklığıdır; yüksek olmayan alanlarda yağış yeterli değildir, yazın yağış neredeyse hiç düşmez.

İlgili konular

• Deprem ve Volkanlar
• Harita Çeşitleri ve Ölçek
• Türkiye'nin İklimi
• Türkiye'nin Su Kaynakları
• Nüfus ve Yoğunluk
• Göç