Âşık ve Divan Edebiyatı nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Âşık edebiyatının hangi yüzyıllarda ve nerede geliştiğini belirtir.
• Âşık kavramını tanımlayarak hafızadan söyleme geleneğini açıklar.
• Âşık edebiyatının nazım birimini ve ölçüsünü söyler.
• Âşık edebiyatının temalarını ve dil özelliklerini örneklerle gösterir.
• Divan edebiyatının geliştiği çevreyi ve yüzyıllarını belirtir.

Anahtar fikirler

• Âşık edebiyatı 13-14. yüzyıldan itibaren Anadolu'da gelişmiştir.
• Âşık saz çalar ve halk hafızasından, yani ezberden söyler.
• Âşıklar yetişimlerini çıraklık yoluyla tamamlar.
• Âşık edebiyatının nazım birimi kol, ölçüsü 8'li hece ölçüsüdür.
• Âşık edebiyatının dili sade ve halka yakındır.
• Divan edebiyatı 14.-17. yüzyıllarda saray ve çevresinde gelişmiştir.

Konunun özeti

Âşık, saz çalan ve halk hafızasından ezberden söyleyen kişidir; yetişimini çıraklık yoluyla tamamlar. Nazım birimi kol, ölçüsü 8'li hece ölçüsüdür. Temaları aşk, ayrılık, vatan, kahramanlık, gurbet, zulüm ve atasözüdür; dili sade ve halka yakındır. Divan edebiyatı 14.-17. yüzyıllarda saray ve çevresinde gelişmiştir. Nazım birimi kendi yani mısra, ölçüsü aruzdur. Nazım şekilleri gazel, şarkı, rubâî, kıt'a, kaside, mesnevî, tarih ve müammadır. Söz sanatlarına yoğun ilgi vardır. Dinî-tasavvufi akım Mevlana, Yunus Emre ve Hacı Bektaş Veli çevresinde; halka açık akım ise Âşık Yunus Emre, Dadaloğlu ve Karacaoğlan çevresinde görülür.

Sık yapılan hatalar

• Âşık edebiyatının geliştiği yeri saray olarak göstermek: Âşık edebiyatı Anadolu'da gelişmiştir.
• Nazım birimlerini ters vermek: Âşık edebiyatında birim koldur; divan edebiyatında birim kendi yani mısradır.
• Ölçüleri karıştırmak: 8'li hece ölçüsü âşık edebiyatına, aruz ise divan edebiyatına aittir.

İlgili konular

• Sözdizimi ve Bilimsel Dil Bilgisi
• Anlam Bilgisi, Bağlam ve Anlam İlişkileri
• Söz Sanatları ve Metin Çözümleme
• Tanzimat, Servet-i Fünun ve Fecr-i Ati
• Millî Edebiyat ve Cumhuriyet Dönemi
• Şiirde Ölçü ve Nazım Birimi