Anlam Bilgisi, Bağlam ve Anlam İlişkileri nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Gerçek anlam ile mecaz anlamı, mecazı çıkarma yöntemiyle ayırt eder.
• Terim anlam ve yan anlam kavramlarını tanımlayarak örnek verir.
• Eş anlamlı, zıt anlamlı ve eş sesli sözcükleri örneklerle sınıflandırır.
• Deyim, atasözü ve özdeyiş arasındaki farkı yapı bakımından açıklar.
• Bağlamın aynı sözcüğün anlamını nasıl değiştirdiğini gösterir.

Anahtar fikirler

• Mecaz anlamı bulmanın en güvenilir yolu sözcüğü cümleden çıkarmaktır.
• Terim anlam bir alana özgüdür; aynı sözcük başka alanda başka anlam taşıyabilir.
• Yan anlam zamanla oluşur; gün sözcüğü güneşi ve gün batırmak anlamlarını zamanla kazanmıştır.
• Eş sesli sözcükler yazılışları aynı olduğu için ilk bakışta aynı sanılabilir, anlamları ise farklıdır.
• Deyim cümle değildir; atasözü ve özdeyiş ise tam cümle biçimindedir.
• Atasözü yol gösterir ve öğüt verir, özdeyiş ise yargıda bulunur.

Konunun özeti

Mecaz anlam, gerçek anlamın dışında kullanılan anlamdır ve cümleden çıkarma yöntemiyle bulunur. Eş anlamlı sözcükler aynı anlamı, zıt anlamlı sözcükler karşıt anlamı, eş sesli sözcükler aynı yazılışla farklı anlamı taşır. Deyim cümle kurmayan kalıplaşmış söz öbeğidir; atasözü öğüt veren tam cümle, özdeyiş ise yargı bildiren tam cümledir. Bağlam, sözcüğün çevresi ve bulunduğu durum içindeki anlamıdır. Bir sözcüğün anlamı sözcük anlamı, cümlenin yapısı ve bağlam olmak üzere üç katmanla belirlenir. Pragmatik anlam ise konuşma amacına göre değişen sözcük seçimidir.

Sık yapılan hatalar

• Mecaz anlamı gerçek anlam sanmak: Gerçek anlam cümleden çıkarılınca anlamın korunduğu anlamdır.
• Eş sesli ile eş anlamlı sözcükleri karıştırmak: Eş seslilerde yazılış aynı, anlam farklıdır.
• Deyimi cümle saymak: Deyim kalıplaşmış söz öbeğidir; tam cümle değildir.

İlgili konular

• Sözlü ve Yazılı Anlatım Türleri
• Ses Bilgisi ve Morfoloji Tanımları
• Sözdizimi ve Bilimsel Dil Bilgisi
• Söz Sanatları ve Metin Çözümleme
• Âşık ve Divan Edebiyatı
• Tanzimat, Servet-i Fünun ve Fecr-i Ati