Söz Sanatları ve Metin Çözümleme nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Benzetme ile istiayeyi, edat bulunup bulunmamasına göre ayırt eder.
• Mecaz-ı mürselin benzetmeden farkını açıklar.
• Teşhis, tezat ve mübalağa sanatlarını örneklerle tanımlar.
• Tasvir ile tenasüp sanatlarının ayrımını yapar.
• Cinas ile hüsn-i talil, hüsn-i tağlib ve inat sanatlarını karşılaştırır.

Anahtar fikirler

• Benzetme, istiare ve mecaz-ı mürsel üçlüsü en çok karıştırılan sanat grubudur.
• gibi ya da kadar edatının bulunup bulunmaması ilk ayrım noktasıdır.
• Teşhis nesneye insan özelliği katar, tasvir ise yalnızca betimler.
• Mübalağada abartı ya da küçültme söz konusudur; iki yönü de vardır.
• Hüsn-i talil ile hüsn-i tağlib birbirinin zıt yönüdür.
• İnat, düşüncenin karşıt görüşe rağmen savunulmasıyla oluşur.

Konunun özeti

İstiarede benzetme yapılmadan bir sözcük başka anlamda kullanılır. Mecaz-ı mürsel, benzetme edatının bulunmadığı istiaredir. Teşhis insan dışı varlığa insan özelliği vermektir. Tezat karşıt kavramları yan yana getirir, mübalağa olayı olduğundan çok büyük ya da küçük gösterir, tasvir görünen nesneleri ayrıntıyla betimler. Tenasüp benzer sesli sözcüklerin yinelenmesi, cinas ise bir sözcüğün başka anlamıyla söylenmesidir. Hüsn-i talil güzel olan tarafı över, hüsn-i tağlib çirkin olan tarafı yermeye yöneliktir. İnat karşıt görüşe rağmen düşünceyi savunmaktır. Akrostişte dize başı harfleri anlam oluşturur.

Sık yapılan hatalar

• İstiarede benzetme edatı aramak: İstiarede gibi ya da kadar bulunmaz.
• Mecaz-ı mürseli benzetme sanmak: Mecaz-ı mürselde benzetme edatı bulunmaz.
• Teşhis ile tasviri aynı saymak: Teşhis insan özelliği verir, tasvir betimler.

İlgili konular

• Ses Bilgisi ve Morfoloji Tanımları
• Sözdizimi ve Bilimsel Dil Bilgisi
• Anlam Bilgisi, Bağlam ve Anlam İlişkileri
• Âşık ve Divan Edebiyatı
• Tanzimat, Servet-i Fünun ve Fecr-i Ati
• Millî Edebiyat ve Cumhuriyet Dönemi