Tiyatro ve Makale nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Oyun türlerini ve ayırt edici özelliklerini tanır.
• Sahne unsurlarını ve tiyatro metninin bölümlerini bilir.
• Halk geleneğinden gelen tiyatro türlerini tanır.
• Makale ile deneme arasındaki farkı ve eleştiri yazımının özelliklerini açıklar.
• Tiyatroda oyun türleri; trajedi (trajik sonuçlu), komedi (gülme ve hafiflik), pastoral oyun (kırsal yaşam), halk oyunları, maske oyunları ve facia (trajikomedi) olarak sıralanır kavramını öğrenir ve uygular.

Anahtar fikirler

• Mizanseni, oyuncunun ses ve beden hareketleriyle rolü canlandırmasıdır.
• Tiyatro metni sahne, perde, kişi, replik, monolog ve sahne yönergesi içerir.
• Türk tiyatrosunda halk geleneğinden gelen türler karagöz ve ortaoyunudur.
• Makale bilimsel yöntemle ve özgün bir bakışla inceleyen yazı türüdür.
• Makalenin dilinde ben yoktur ve kaynak gösterilir; denemede ben vardır ve kaynak gösterme zorunlu değildir.
• Eleştiri alanında sanatçı eleştirmeni (tenkitçi) ve sanatçı eleştirmeni (eleştirmen) ayrımı yapılır.

Konunun özeti

Sahne unsurları; sahne, oyuncu, seyirci, dekor, kostüm, ışık, müzik, efekt ve mizansenidir. Mizanseni, oyuncunun ses ve beden hareketleriyle rolü canlandırmasıdır. Tiyatro metni sahne, perde, kişi, repliği (diyalog), monolog ve sahne yönergesi içerir. Türk tiyatrosunda halk geleneğinden gelen türler karagöz (gölge oyunu) ve ortaoyunudur. Halk tiyatrosu türleri; semai, müfeyiz, Köroğlu ve Dadaloğlu başlıklarıyla anılır. Oyun yazıcılığında olay örgüsünün sağlamlığına, kişilerin inandırıcılığına, dil ve anlam bütünlüğüne ve süre-durum kontrolüne dikkat edilir. Makale, bir konuyu bilimsel yöntemle ve özgün bir bakışla inceleyen yazı türüdür. Bölümleri; giriş (özet), gelişme (alt başlıklar)…

Sık yapılan hatalar

• Mizanseniyi yalnız sahne düzeni sanmak: Mizanseni, oyuncunun ses ve beden hareketleriyle rolü canlandırmasıdır. Dekor, kostüm ve ışık sahne unsurları olmakla birlikte mizanseni oyuncunun canlandırmasıyla ilgili kavramdır.
• Makalede kişisel bir yargıya yer vermek: Makale nesnel dille yazılır ve ben yoktur. Deneme ise özgür ve kişisel dille yazılır, ben vardır. Bence, sanırım gibi ifadeler deneme diline aittir.
• Denemede kaynak göstermenin zorunlu olduğunu düşünmek: Denemede kaynak gösterme zorunlu değildir. Kaynak gösterme ve dipnotla destekleme, makalenin özelliğidir; denemecinin görüşünü kendi diliyle ifade etmesi beklenir.

İlgili konular

• Şiirde Ölçü ve Nazım Birimi
• Kafiye, Redif ve Nazım Türleri
• Roman ve Hikâye Çözümleme