Roman ve Hikâye Çözümleme nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Roman ile hikâyeyi olay örgüsü, zaman, mekân, kişi ve konu ölçütleriyle karşılaştırır.
• Anlatıcı türlerini ve iç ile dış bakış açısını tanıyıp örneklerle uygular.
• Kurgusal anlatıcı ile gerçek yazar ayrımını açıklar.
• Roman ve hikâye türlerini özellikleriyle sınıflandırır.
• Roman ile hikâye altı ölçüt üzerinden karşılaştırılır kavramını öğrenir ve uygular.

Anahtar fikirler

• Hikâyede kahraman vardır, romanda yoktur; bu, iki tür arasındaki en belirgin farktır.
• Zaman bakımından roman geniş (aylar, yıllar), hikâye dar (saatler, günler) bir çerçevedir.
• Hikâyede anlatıcı kahraman kadar önemlidir; anlatıcı türü birinci, ikinci ve üçüncü kişi olabilir.
• İç bakış açısında kişinin ruh hâli bilinir, dış bakış açısında yalnız davranışlar gözlenir.
• Mağara (Çin'deki Kurada Yaşayan Hintli) hikâyesinde kişi kendisini bulduğu yerdeki uygarlıkla yüzleşir.
• Kurgusal anlatıcı ile gerçek yazar aynı kişi değildir; kurgu, yazarın kurgusudur.

Konunun özeti

Olay örgüsü bakımından romanda birden çok olay örgüsü, hikâyede tek olay örgüsü vardır. Zaman genişlikte romanda aylar ve yıllar, hikâyede saatler ve günler düzeyindedir. Mekân romanda çeşitli, hikâyede dardır. Kişi sayısı romanda çok, hikâyede azdır. Kahraman hikâyede vardır, romanda yoktur. Konu romanda geniş, hikâyede tek konudur. Hikâyede anlatıcı kahraman kadar önemlidir; birinci kişi (ben), ikinci kişi (sen, siz) ve üçüncü kişi (o) anlatıcıları vardır. Bakış açısı iki türlüdür: iç bakış açısında kişinin ruh hâli bilinir, dış bakış açısında yalnız davranışlar gözlenir. Kurgu yazarın kurgusudur ve gerçeğin kendisi değildir; bu yüzden kurgusal anlatıcı ile gerçek yazar ayrımı yapılır…

Sık yapılan hatalar

• Roman ile hikâyeyi yalnız uzunluklarına göre ayırt etmek: Uzunluk tek başına ölçüt değildir. Ayrım; olay örgüsü, zaman, mekân, kişi sayısı, kahraman ve konu başlıklarında görülür. Bu altı ölçüt birlikte değerlendirilmelidir.
• Anlatıcı ile yazarı aynı kişi sanmak: Anlatıcı, yazarın yarattığı kurgusal bir varlıktır. Yazar anlatıcının ağzından konuşmaz; bu yüzden kurgusal anlatıcı ile gerçek yazar arasında ayrım yapılması gerekir.
• Mağara hikâyesini fantastik hikâye saymak: Mağara hikâyesinde kişi kendisini bulduğu yerdeki uygarlıkla yüzleşir. Fantastik hikâye ise gerçek dışı, olağanüstü olaylara dayanır. İkisi farklı ölçütlerle tanımlanır.

İlgili konular

• Cumhuriyet Dönemi, Garip ve 1980 Sonrası
• Şiirde Ölçü ve Nazım Birimi
• Kafiye, Redif ve Nazım Türleri
• Tiyatro ve Makale