Sözlü ve Yazılı Anlatım Türleri nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Sözlü anlatım türlerini tanır, her türde kimin konuştuğunu ve ortamı belirtir.
• Sunum ile konuşma arasındaki farkı, hazırlık ve süre ölçütüyle açıklar.
• Söyleşi, tartışma ve panel arasındaki farkları konuşmacı sayısı ve süreye göre karşılaştırır.
• Röportajın nasıl oluştuğunu, muhabir ile görüşülen kişinin görevlerini açıklar.
• Sözlü anlatımda ses tonu, göz teması ve beden dilinin anlatıma etkisini açıklar.

Anahtar fikirler

• Konuşmayı sunumdan ayıran temel ölçüt, hazırlık gerekip gerekmediği ve sürenin belirlenip belirlenmediğidir.
• Söyleşide iki konuşmacı vardır; panelde birden çok konuşmacı bulunur ve her birine ayrılan süre kısadır.
• Röportajın merkezinde muhabirin sorusu ve görüşülen kişinin cevabı vardır; metin bu konuşmadan oluşur.
• Sözlü anlatımda ses tonu, göz teması, duruş ve el hareketleri sözü destekler; ölçüsüz kullanımlar dinleyiciyi yorar.
• Dilekçe resmî bir belgedir; kişisel mektuptan farklı olarak ad, adres ve tarih bilgisi taşır.
• Raporda ulaşılan sonuç ve geleceğe yönelik öneriler ayrı bir bölümde verilir; dil tarafsız olmalıdır.

Konunun özeti

Söyleşide iki konuşmacı birbirini yönlendirir; panelde birden çok konuşmacı kısa sürelerle söz alır. Yazılı anlatım türleri mektup, dilekçe, rapor, bildiri, afiş, tutanak, haber, makale, deneme, anı, özgeçmiş ve ilandır. Sözlü anlatımda dil anlaşılır olmalı, yazılı anlatımda metin hazırlanıp düzeltilmelidir.

Sık yapılan hatalar

• Röportaj metninde soru işaretlerini bırakmak: Röportajda konuşma metne dönüştürülürken soru ve cevap ayrı satırlarda gösterilmez, aktarım düz cümleye çevrilir.
• Panelle söyleşiyi aynı tür saymak: İkisinde de konuşmacı bulunur; fark, panelde konuşan kişilerin çokluğunda ve sürelerin kısalmasındadır.
• Dilekçeyi dost mektubundan ayıramamak: Dilekçe resmî bir belgedir; ad, adres, tarih, hitap ve imza bölümlerini içermesi zorunludur.

İlgili konular

• Sözcükte Anlam ve İlgili Kavramlar
• Noktalama İşaretleri
• Paragraf ve Anlatım Bozuklukları
• Ses Bilgisi ve Morfoloji Tanımları
• Sözdizimi ve Bilimsel Dil Bilgisi
• Anlam Bilgisi, Bağlam ve Anlam İlişkileri