Sözcükte Anlam nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Gerçek anlam ile yan (mecaz) anlamı ayırt eder ve açıklar.
• Terim anlamının bilim dalına özgü niteliğini sınıflandırır.
• Deyim ile atasözünü yapı ve işlev bakımından karşılaştırır.
• Bir sözcüğün cümledeki anlam katmanını bağlamdan yararlanarak çözümler.
• Öğrencinin yaptığı anlam hatasını teşhis edip düzeltme önerisi üretir.

Anahtar fikirler

• Sözcüğün en geniş ve en eski anlamı gerçek anlamıdır; sözlükte ilk sırada verilir.
• Yan anlam, gerçek anlam dışında durum, nitelik, benzetme, sebep-sonuç, yer-yön gibi ilişkilerle açılır.
• Terim anlamı sözcüğün yalnız bir bilim, sanat ya da meslek dalına özgü anlamıdır.
• Deyim sabit anlamlıdır; tek tek kelimelerinin anlamı bütünüyle açıklamaya yetmez.
• Atasözü iki, bazen üç öbeğin yanyana gelmesiyle oluşur, öğüt verir ve parçalara ayrılamaz.
• Atasözünün yapısında genellikle abartma, tekrar ya da karşıtlık gibi bir söz sanatı bulunur.

Konunun özeti

Hazır anlamlı söz öbeklerinden deyim bütünüyle hazır bir kavramı anlatırken atasözü iki öbeğin yanyana gelmesiyle oluşmuş bir öğüt verir. Anlam katmanını belirleyen son ölçüt cümlenin bağlamıdır.

Sık yapılan hatalar

• Yan anlamı terim anlamı saymak: Yan anlam ilişki kurularak açılır, terim anlamı ise bir bilim dalının kavramını adlandırır.
• Deyim ile atasözünü aynı görmek: Deyim hazır bir anlam taşır, atasözü ise iki öbeğin yanyana gelmesiyle oluşur ve öğüt verir.
• Atasözünü parçalarına ayırmak: Atasözü bütün hâlinde anlaşılır, parçalar tek başına anlam taşımaz.

İlgili konular

• Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Türk Edebiyatı
• Edebî Akımlar
• Edebî Akımlar – Uygulama ve Değerlendirme
• Cümlede Anlam
• Anlam Bilgisi: Mecaz ve Gerçek Anlam İlişkisi
• Paragraf ve Anlatım Teknikleri