Anlam Bilgisi: Mecaz ve Gerçek Anlam İlişkisi nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Gerçek anlam ile mecaz anlam arasındaki ölçütleri açıklar.
• Mecaz çeşitlerini karşılaştırır ve örnekleri sınıflandırır.
• Açık istiare ile kapalı istiareyi ayırt eder.
• Kinaye ile tevriyeyi karşılaştırır.
• Kendi yazdığı cümlelerdeki mecazı çözümler ve gerekçelendirir.

Anahtar fikirler

• Gerçek anlam, sözcüğün bağlamdan bağımsız olarak akla ilk gelen anlamıdır.
• Mecaz için gerçek anlamın akla gelmesi ve iki anlam arasında bir ilgi bulunması şarttır.
• Mecaz-ı mürsel tek sözcükte, mecaz-ı beyniyye birden çok sözcükte kurulur.
• Tam mecazda ifadenin bütünü, eksik mecazda yalnızca bir bölümü mecazlaşır.
• İstiarede benzetmenin iki temel öğesinden biri düşürülür; açık ve kapalı istiare bu öğeye göre ayrılır.
• Kinayede hem gerçek hem mecaz anlam düşünülür ama mecaz anlam önceliklidir.

Konunun özeti

Mecaz-ı mürsel tek, mecaz-ı beyniyye çok sözcüklüdür; tam ve eksik mecazla ayrılır. İstiare, kinaye ve tevriye bu ilişkiyi en görünür biçimde gösteren yapılardır.

Sık yapılan hatalar

• Sözlükte çok anlamlı her sözcüğü mecaz saymak: Anlamı belirleyen bağlamdır; sözlükteki ikinci anlam çoğu kez yan anlamdır.
• Mecaz ile yan anlamı aynı saymak: Yan anlam toplumsal kullanımlarla doğal gelişir, mecaz ise anlatım için bilinçli seçilir.
• İstiareyi teşbihle karıştırmak: Teşbihte benzetmenin iki temel öğesi de vardır; istiarede bir öğe düşürülmüştür.

İlgili konular

• Edebî Akımlar – Uygulama ve Değerlendirme
• Sözcükte Anlam
• Cümlede Anlam
• Paragraf ve Anlatım Teknikleri
• Paragrafta Yapı ve Paragrafın Akışı
• Paragrafın Tamamlama ve Çıkarım Soruları