Önerme Çeşitleri ve Karşıtlık İlişkisi nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Evrensel ve özel önermeleri ayırt eder
• Olumlu ve olumsuz önermeleri tanımlar
• Karşıtlık ve çelişki ilişkilerini açıklar
• Önermeleri A, E, I ve O türlerine ayırır
• Karşıtlık ilişkisinden doğruluk çıkarımı yapar

Anahtar fikirler

• A ve E evrenseldir, I ve O özeldir
• A ve I olumlu, E ve O olumsuzdur
• Karşıtlık A ile E arasındadır ve ikisi aynı anda doğru olamaz
• Çelişki A ile O ve E ile I arasındadır, biri doğruysa diğeri yanlıştır
• Altyanış I ile O arasındadır ve ikisi aynı anda yanlış olamaz
• Aristotelesçi mantıkta önermeler nicelik ve nitelik açısından dört türe ayrılır: A evrensel olumlu, E evrensel olumsuz, I özel olumlu ve O özel olumsuz — Önerme Çeşitleri ve…

Konunun özeti

Bu türlerin arasındaki karşıtlık A ile E, çelişki A ile O ve E ile I, altyanış ise I ile O arasındadır. Çelisen çiftte biri doğruysa diğeri yanlış olmak zorundadır; karşıtlıkta ise ikisi aynı anda doğru olamaz yani ikisi aynı anda yanlış da olabilir. Bu ilişkileri bilmek doğru çıkarım kurmanın temelini oluşturur.

Sık yapılan hatalar

• Özel ile evrenseli karıştırmak: Bazı sözcüğü bazı örnekleri kapsar ve bütün sözcüğü ise hepsini kapsar; bu nicelik farkı doğruluk ilişkisini değiştirir.
• Olumsuzluğu ters çevirmek: Bütün S, P değil ile Bütün S, P dir zıt anlamdadır ve ikisi aynı anda doğru kabul edilemez.
• Çelişkiyi karşıtlıkla karıştırmak: Çelisen çiftte biri doğruysa diğeri yanlış olmak zorundadır, karşıtlıkta ise ikisi aynı anda yanlış da olabilir.

İlgili konular

• Doğruluk, Geçerlilik ve Sağlamlık
• Kavram: Kapsam ve Tasavvur
• Üç Temel Akıl Yasası
• Kıyas ve Kıyas Kuralları
• Mantıksal Bağlaçlar ve Bileşik Önermeler
• Doğruluk Tabloları