İnsanda Sindirim, Emilim ve Taşınma nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Sindirim kanalının bölümlerini ve her bölümün görevini sıralayarak açıklar.
• Mide, karaciğer, safra kesesi ve pankreas salgılarının görevlerini karşılaştırır.
• Villus ve mikrovillus yapılarının emilim yüzeyini nasıl artırdığını açıklar.
• Yağ dışı besinlerin kılcal damarlara, yağların ise lenf kanalına geçiş nedenlerini izah eder.
• Pepsin ve tripsin gibi enzimlerin optimum pH değerlerini örneklerle ilişkilendirir.

Anahtar fikirler

• Mide bezleri asit, pepsinojen, renin ve mukus olmak üzere farklı salgılar yapar; her birinin görevi ayrıdır.
• Pepsin optimum pH değeri yaklaşık 2 iken tripsin 8 civarındadır; bu fark enzimlerin uygun ortam gerektirdiğini gösterir.
• Safra bir enzim değildir; yağ damlalarını küçük parçalara ayırarak lipazın çalışma yüzeyini artırır.
• Villusun merkezinde lenf kılcalı bulunur, çevresinde kan kılcal damarları ve yüzeyde absorpsiyon hücreleri yer alır.
• Şeker, amino asit ve mineral iyonlar kapı veniyle önce karaciğere uğrar; karaciğerden hepatik venle kalbe döner.
• Uzun zincirli yağ asitleri bağırsak hücresinde trigliserit hâline getirilip şilomikron paketinde lenf kılcalına alınır.

Konunun özeti

Tükürük amilazı, mide bezlerinin asidi ve pepsini, karaciğerin safrası, pankreasın bikarbonatı ve enzimleri süreci birlikte yürütür. Pepsin yaklaşık 2'lik asidik ortamda, tripsin ise 8 civarındaki ortamda çalışır; pankreasın bikarbonatı mide asidini nötrleştirerek ikinci ortamı hazırlar. İnce bağırsakta villusların merkezinde lenf kılcalı bulunur, çevresinde kan kılcal damarları ve absorpsiyon hücreleri yer alır, hücre zarındaki mikrovilluslar yüzeyi bir kez daha artırır. Şeker, amino asit ve mineral iyonlar kan kılcal damarlarından kapı veniyle karaciğere uğrarken yağlar şilomikron paketinde lenf kılcalından göğüs kanalına ve soluk damarına katılır. Kalın bağırsakta su ve elektrolit…

Sık yapılan hatalar

• Safrayı yağ sindiren enzim sanmak: Safra bir enzim değildir; yalnızca yağ damlalarını küçük parçalara ayırarak lipazın çalışma yüzeyini artırır, yağın kendisini parçalamaz.
• Yağların kapı veniyle taşındığını düşünmek: Uzun zincirli yağ asitleri bağırsak hücresinde şilomikron paketine dönüşür ve lenf kılcalından göğüs kanalına geçer.
• Pepsin ve tripsinin aynı ortamda çalıştığını varsaymak: Pepsin optimum pH değeri yaklaşık 2 iken tripsin 8 civarında çalışır; iki enzim birbirinin ortamında görev yapamaz.

İlgili konular

• Işık Enerjisi Kullanılmadan Besin Sentezi: Kemosentez
• Besinlerden Enerjiye: Sindirim
• Canlılarda Sindirim Yapıları
• Hücresel Solunum (Glikoliz, Sitrik Asit Döngüsü, Elektron Taşıma Sistemi)
• Fermantasyon (Laktik Asit Fermantasyonu, Etil Alkol Fermantasyonu)
• Ekosistem Kavramı