Hücresel Solunum (Glikoliz, Sitrik Asit Döngüsü, Elektron Taşıma Sistemi) nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Hücresel solunumun aşamalarını ve her aşamanın gerçekleştiği bölgeyi belirtir.
• Glikolizde harcanan ve kazanılan ATP miktarlarını açıklayarak net kazancı hesaplar.
• Sitrik asit döngüsünün amfitejik yapısını ve bir turdaki ürünleri tanımlar.
• Elektron taşıma sisteminde proton gradyanının ATP sentezine nasıl dönüştüğünü izah eder.
• Klasik ve güncel ATP hesapları arasındaki farkı bilinçli biçimde değerlendirir.

Anahtar fikirler

• Glikoliz sitoplazmada yürür ve oksijene bağımlı değildir; bu nedenle her iki ortamda da gerçekleşebilir.
• Glikolizde başlangıçta 2 ATP harcanır, 4 ATP üretilir ve net 2 ATP kazanılır.
• Glikolizdeki üçlenme basamakları geri dönüşümsüzdür; enzimler bu basamaklarda yalnızca bir kez çalışır.
• Pirüvik asit oksitlenirken karboksil grubu karbondioksit olarak ayrılır ve NADH oluşur.
• Sitrik asit döngüsü bir turunda 3 NADH, 1 FADH₂ ve 1 GTP oluşur; bir glukoz için döngü iki kez döner.
• Sitrik asit döngüsü amfitejiktir; NADH ve FADH₂ hem üretilir hem de tüketilir.

Konunun özeti

Glikoliz sitoplazmada ve oksijenden bağımsız yürür; 2 ATP harcar, 4 ATP üretir, net 2 ATP ve 2 NADH kazandırır. Üçlenme basamakları geri dönüşümsüzdür. Pirüvik asit mitokondri matriksinde dekarboksile olur, karbondioksit verir ve asetil-KoA'ya dönüşürken NADH oluşur. Sitrik asit döngüsü matrikste iki tur döner, her turda 3 NADH, 1 FADH₂ ve 1 GTP üretir; amfitejik olduğu için NADH ve FADH₂'yi hem üretir hem tüketir ve oksaloasetatın yenilenmesine bağlıdır. Elektron taşıma sistemi iç mitokondri zarında proton gradyanı oluşturarak kemiozmozla ATP sentazı çalıştırır, oksijeni son elektron alıcısı olarak kullanır ve su oluşmasını sağlar. Klasik hesapta bir NADH 3, bir FADH₂ 2 ATP değerindedir ve…

Sık yapılan hatalar

• Glikolizi mitokondride göstermek: Glikoliz sitoplazmada gerçekleşir. Mitokondri matriksinde yalnızca pirüvik asit oksitlemesi, sitrik asit döngüsü ve enzim sentezi gibi süreçler yürür.
• Oksijeni sitrik asit döngüsüne bağlamak: Sitrik asit döngüsü oksijeni doğrudan tüketmez. Oksijen, elektron taşıma sisteminde son elektron alıcısı olarak görev yapar.
• 38 ile 30-32 rakamlarını karıştırmak: 38 ATP klasik hesaba dayanır; daha yeni çalışmalar net kazancın 30 ile 32 ATP arasında olduğunu kabul eder. Soruda hangi yaklaşımın esas alındığına bakılmalıdır.

İlgili konular

• Besinlerden Enerjiye: Sindirim
• Canlılarda Sindirim Yapıları
• İnsanda Sindirim, Emilim ve Taşınma
• Fermantasyon (Laktik Asit Fermantasyonu, Etil Alkol Fermantasyonu)
• Ekosistem Kavramı
• Besin Zinciri ve Besin Ağı