Besinlerden Enerjiye: Sindirim nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Mekanik ve kimyasal sindirimin farkını örneklerle açıklar.
• Hücre dışı ve hücre içi sindirim ayrımını yapar, sindirim boşluğunun konumunu belirtir.
• Sindirim enzimlerinin substrat özgüllüğünü ve katalizör işlevini tanımlar.
• Enzimlerin sıcaklık ve pH gibi çevresel etkenlere duyarlılığını açıklar.
• Sindirim sonucu oluşan monomer yapı taşlarını ve önemlerini belirler.

Anahtar fikirler

• Sindirim kanalının iki ucu da dış ortama açık olduğu için kanalın iç boşluğu hücre dışı bir ortamdır.
• Mekanik sindirimde yalnızca boyut ve konum değişir; kimyasal yapı değişikliği enzimlerle oluşur.
• Hücre dışı sindirimin üstünlüğü, büyük boyutlu besin parçalarını kanal boşluğunda parçalayabilmesidir.
• Enzimler katalizördür; substrat özgüllükleri sayesinde yalnızca kendilerine uygun besini parçalar.
• Sindirim ürünleri glikoz, amino asit, yağ asidi ve gliseroldür; bunlar hücre zarından geçebilir.
• Aşırı sıcaklık enzimleri kalıcı biçimde işlevsiz hâle getirir, düşük sıcaklık yalnızca hızı düşürür.

Konunun özeti

İki boyutu vardır: mekanik sindirimde besinler dişlerle öğütülür ve kas hareketleriyle karıştırılır, kimyasal yapı değişmez; kimyasal sindirimde enzimler moleküler yapıyı değiştirir. Enzimler katalizördür ve substrat özgüllükleri sayesinde yalnızca kendilerine uygun besin çeşidini parçalarlar; bu nedenle bir sindirim kanalına birden çok enzim boşaltılır. Sindirim, gerçekleştiği yere göre hücre dışı ve hücre içi olmak üzere ikiye ayrılır. Hayvanlarda enzimler sindirim kanalının iç boşluğuna boşaltılır; kanal iki ucu da dışarıya açık olduğu için bu boşluk hücre dışı bir ortamdır. Hücre dışı sindirimin üstünlüğü, büyük boyutlu besin parçalarını işleyebilmesidir. Enzim çalışması uygun sıcaklık…

Sık yapılan hatalar

• Sindirimin hücre içinde gerçekleştiğini sanmak: Hayvanlarda sindirim enzimleri kanalın iç boşluğuna boşaltılır. Kanalın iki ucu da dış ortama açık olduğundan bu boşluk hücre dışı bir ortamdır, hücre içi değildir.
• Mekanik sindirimde de kimyasal değişiklik olduğunu düşünmek: Dişlerle öğütme ve kaslarla karıştırma yalnızca besinlerin boyutunu ve konumunu değiştirir. Moleküler yapı değişikliği enzimler aracılığıyla oluşur.
• Her enzim bütün besinleri parçalar sanılmak: Enzimler substrat özgüldür. Nişasta parçalayan enzim proteinleri parçalayamaz, protein parçalayan enzim de yağlara etki etmez. Bu yüzden kanalda birden çok enzim bulunur.

İlgili konular

• Canlılık İçin Enerjinin Önemi (ATP’nin Yapısı ve Enerji Aktarımında ATP’nin Rolü)
• Işık Enerjisi Kullanılarak Besin Sentezi: Fotosentez
• Işık Enerjisi Kullanılmadan Besin Sentezi: Kemosentez
• Canlılarda Sindirim Yapıları
• İnsanda Sindirim, Emilim ve Taşınma
• Hücresel Solunum (Glikoliz, Sitrik Asit Döngüsü, Elektron Taşıma Sistemi)