İdealizm nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• İdealizmin temel iddiasını söyler.
• Öznel idealizm ile nesnel idealizmi ayırt eder.
• Berkeley, Fichte ve Hegel yaklaşımlarının ayrıntılarını karşılaştırır.
• İdealizmin gerçekçilik karşısındaki konumunu gerekçelendirir.
• Transendental idealizm kavramının neyi ifade ettiğini açıklar.

Anahtar fikirler

• İdealizm, bilgi ile varlık arasında önceliği bilgiye veren görüştür.
• Öznel idealizm bilinci tek kişiye, nesnel idealizm ortak bir zihne bağlar.
• Berkeley ilkesi var olmayı algılanmış olmakla ilişkilendirir ve varlığın algıdan bağımsız bir temeli olmadığını savunur.
• Fichte'de ben, varlığının koşuludur; özne, kendi varlığını kuran bir temel olarak ele alınır.
• Hegel'de tin bütün varlığın kendini bilme sürecidir ve tarih bu sürecin dışa yansımasıdır.
• Transendental idealizm, deneyimi mümkün kılan koşulları inceler; nesneyi tamamen düşünceye bağlamaz.

Konunun özeti

İdealizm, bilgi ile varlık arasında önceliği bilgiye verir; varlığın ne olduğu bilmemize bağlıdır. Öznel idealizm bilinci tek kişiye bağlarken nesnel idealizm onu bütün tinin ortak yapısı sayar. Berkeley ilkesi var olmayı algılanmış olmakla tanımlar. Fichte'de ben, kendi varlığının koşulu olarak düşünülür. Hegel'de tin, bütün varlığın kendini bilme sürecidir ve tarih bu sürecin dışa yansımasıdır. Transendental idealizm, deneyimi mümkün kılan koşulları inceler. İdealizmin en güçlü itirazı, algılanmamış nesnelerin da var olduğu yönündeki gözlemdir.

Sık yapılan hatalar

• İdealistin her şeyi uydurduğunu sanmak: İdealist, varlığın bilgiye bağlı olduğunu savunur; algılanan şeylerin gerçek olmadığını söylemez. Algının gerçekliği, idealizmde yine korunur.
• Öznel ve nesnel idealizmi karıştırmak: Öznel idealizmde bilinç tek kişiye, nesnel idealizmde ortak bir yapıya bağlanır. Bu ayrım sınavda sık sorulur.
• Berkeley ilkesini yanlış okumak: Var olmak algılanmaktır demek, algılanan şeyin gerçekliğini inkâr etmek değildir; varlığın algıdan ayrı bir temeli olmadığını söylemektir.

İlgili konular

• Bilgi ve Epistemoloji
• Şüphecilik
• Gerçekçilik
• Fenomenoloji
• Ahlak Felsefesi
• Etik