Bilgi ve Epistemoloji nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Bilginin temel şartlarını söyler ve örnekleştirir.
• Doğruluk ölçütlerini tanır, aralarındaki farkı somut örneklerle gösterir.
• Kesin bilgi ile olası bilgiyi ayırt eder ve ölçütlerini sınıflandırır.
• Deneyle elde edilen ve akılla kavranan bilgi arasındaki farkı açıklar.
• Bir iddianın doğruluğunu gerekçelendirmek için izlenecek adımları uygular.

Anahtar fikirler

• Bilgi; bilinen, doğruluğu gerekçeyle desteklenen ve temellendirilebilen düşüncedir.
• Doğruluk ölçütü üç ana başlıkta incelenir: örtüşme, tutarlılık ve deneysel geçerlilik.
• Örtüşme ölçütü doğruluğu gerçeklikle, tutarlılık ölçütü diğer iddialarla, deneysel geçerlilik ise uygulamayla karşılaştırır.
• Kesinlik öznel olabileceği gibi nesnel de olabilir; bu yüzden derecesi açıkça belirtilmelidir.
• Deney dünyanın nasıl olduğunu, akıl ise düşünmenin kurallarını ve bağlantılarını açıklar.
• Temellendirme yazılmadan bir iddia hakkında kesin denemez.

Konunun özeti

Epistemoloji, bilginin kaynaklarını, doğruluk ölçütlerini ve sınırlarını araştırır. Bilgi üç şartı birlikte taşır: bilinmek, gerekçeyle desteklenmek ve temellendirilebilmek. Doğruluk ölçütleri örtüşme, tutarlılık ve deneysel geçerlilik başlıklarında incelenir; hiçbiri tek başına yeterli değildir. Kesin bilgi yanlışlanma ihtimali olmayan bilgidir ve derecesi öznel ya da nesnel olabilir. Deney dünyayı, akıl düşünmeyi açıklar. Başkasının problemi, başkasının zihnine doğrudan erişilememesinden doğar; düşünce denemesi ise gerçekleşmeden bir durumun zihinde sınanmasıdır.

Sık yapılan hatalar

• İnanmakla bilmek: İnanmak kanıt sunmayı gerektirmez; bilmek ise gerekçe ister. İnanıyorum diyebilirsiniz, biliyorum diyebilmek için dayanağınız olmalıdır.
• Deneyle kanıtlanamayanı yanlış saymak: Bir şeyin ölçümle gösterilememesi, onun var olmadığını kanıtlamaz. Yalnızca ölçümün kapsamı dışında olduğunu gösterir.
• Tutarlılığı tek başına doğruluk saymak: Bir iddia başka iddialarla çelişmiyorsa tutarlıdır; bu, gerçek olduğunu göstermez.

İlgili konular

• Felsefenin Alanı ve Soru Sorusu
• Felsefe-Bilim-Din İlişkisi
• Varlık ve Ontoloji
• Şüphecilik
• Gerçekçilik
• İdealizm