Hücre ve Organeller nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Hücredeki yapıların sitoplazma, çekirdek ve organeller olarak nasıl gruplandığını açıklayabilir.
• Mitokondri, kloroplast, ribozom, endoplazmik retikulum ve lizozomun görevlerini karşılaştırabilir.
• Prokaryot ve ökaryot hücreyi zarla çevrili çekirdek ve zarla çevrili organellerin varlığına göre ayırt edebilir.
• Hücre zarının seçici geçirgenliği ile madde geçişlerini ilişkilendirebilir.
• Bir preparatta sayılan hücre veya organel sayısından hücre başına ortalamayı hesaplayabilir.

Anahtar fikirler

• Zarla çevrili çekirdek ve zarla çevrili organeller ökaryot hücrenin ayırt edici özellikleridir.
• Ribozom zarsızdır ve bütün canlılarda bulunur; bu yüzden prokaryotlarda da vardır.
• Mitokondri ve kloroplast çift zarlıdır; lizozom, endoplazmik retikulum ve Golgi aygıtı tek zarlıdır.
• Organeller iş birliği yapar; salgılanan protein ribozom, endoplazmik retikulum ve Golgi aygıtından geçer.
• Organel miktarı hücrenin görevine göre değişir; enerji ihtiyacı arttıkça mitokondri sayısı artar.
• Hücre zarı seçici geçirgendir; kutuplu yapının nedeni bu seçicilik ve düzenli taşınmadır.

Konunun özeti

Hücre, canlıların temel yapı ve işlev birimidir. Ökaryot hücrelerde zarla çevrili çekirdek ve zarla çevrili organeller bulunur; prokaryotlarda bu yapılar bulunmaz, buna karşılık zarsız ribozom her iki grupta da vardır. Ribozom protein sentezler, endoplazmik retikulum işler ve taşır, Golgi aygıtı paketler, lizozom sindirir, mitokondri enerji üretir. Organeller tek başlarına değil bir zincirin halkaları olarak çalışır. Organel miktarı hücrenin görevine göre değişir; enerji ihtiyacı yüksek hücrelerde mitokondri fazladır. Hücre zarı seçici geçirgendir ve bu seçicilik sayesinde hücre içi derişim dış ortamdan farklı tutulabilir. Sayısal sorularda toplam sayının hücre sayısına bölünmesi hücre…

Sık yapılan hatalar

• Ribozomu zarlı organel saymak: Ribozom zarla çevrili değildir; bu yüzden prokaryotlarda da bulunur. Zarla çevrili olmayan tek organel olarak karşılaştırma sorularında ayırt edici özelliği bu bilgiyle verilir.
• Kloroplastı tek zarlı saymak: Kloroplast çift zarlıdır: iç zar ve dış zar bulunur. Tek zarlı organeller arasında gösterilir.
• Hücre başına ortalamayı toplamla bulmak: Bir preparatta sayılan toplam organel sayısı, sayım yapılan hücre sayısına bölünür. Çarpma işlemi yalnızca hücre sayısı ile hücre başına düşen sayı arasında kurulur.

İlgili konular

• Canlıların Ortak Özellikleri ve Yaşam Etkinlikleri
• Canlıların Ortak Özellikleri
• Canlıların Sınıflandırılması
• Madde Geçişleri
• Osmoz ve Difüzyon
• Metabolizma