Canlıların Ortak Özellikleri ve Yaşam Etkinlikleri nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Canlıların ortak özelliklerini sayıp her birinin yaşamın sürdürülmesindeki rolünü açıklar.
• Beslenme ve solunum çeşitlerini sınıflandırarak örnek canlılarla eşleştirir.
• Metabolizmanın anlamını ve canlı bileşenlerinin düzeylerini açıklar.
• Uyarana tepkiyi örneklerle göstererek canlıların çevreyle ilişkisini yorumlar.
• Canlı; beslenme, solunum, boşaltım, büyüme, üreme, hareket ve uyarana tepki özelliklerinin tamamına sahip varlıktır kavramını öğrenir ve uygular.

Anahtar fikirler

• Canlılık, ortak özelliklerin tamamına birden sahip olmayı gerektirir; tek başına hiçbiri yeterli değildir.
• Oksijenli solunumda su oluşur, oksijensiz solunumda su oluşmaz.
• Alkol fermantasyonu mayada ve bira mayalamasında, laktik asit fermantasyonu yoğurtta ve kas hücresinde görülür.
• Metabolizma iki yönlüdür: katabolizma büyük molekülleri kırarak enerji açığa çıkarır, anabolizma küçük molekülleri birleştirerek enerji harcar.
• Kas hücresinde biriken laktik asit yoğun çalışma sonrasındaki ağrının nedenidir.
• Yaprakların açılıp kapanması bitkilerde hareket örneğidir; bitkilerde hareket büyümeyle gerçekleşir.

Konunun özeti

Beslenmede ototroflar kendi organik besinini üretir, heterotroflar hazır besini alır. Oksijenli solunumda oksijen kullanılır ve su oluşur; oksijensiz solunumda oksijen harcanmaz ve su oluşmaz. Fermantasyon türleri maya ve yoğurt örnekleriyle ayırt edilir. Metabolizma, katabolizma ve anabolizma olmak üzere iki yönde çalışır. Canlılar hücre, doku, organ, sistem ve organizma düzeylerinde incelenir.

Sık yapılan hatalar

• Oksijensiz solunumda da su oluştuğunu düşünmek: Su oluşumu oksijen kullanımıyla ilişkilidir; oksijen harcanmayan yolda su oluşmaz.
• Metabolizmayı yalnız sindirim sanmak: Metabolizma hücredeki tüm kimyasal süreçlerin toplamıdır; solunum ve protein sentezi de metabolizmanın parçasıdır.
• Katabolizma ile anabolizmayı ters yorumlamak: Katabolizma büyük molekülleri kırarak enerji üretir, anabolizma ise enerji harcayarak yeni molekül kurar.

İlgili konular

• Kalıtım ve Genetik
• Ekosistem Ekolojisi ve Madde Döngüleri
• Canlılar Dünyası ve Çevre Sorunları
• Canlıların Ortak Özellikleri
• Canlıların Sınıflandırılması
• Hücre ve Organeller