Elektrik Akımı nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Yük, akım, potansiyel fark ve direnç büyüklüklerini birimleriyle birlikte tanır.
• Akımın geçen yük ve geçen zaman cinsinden hesaplanmasını uygular.
• Potansiyel fark ile direnç bağıntısını kullanarak devrede ölçülen değerleri yorumlar.
• İletken ile yalıtkanı malzemenin yüklü parçacıklarına izin verip vermemesine göre ayırır.
• Klasik akım yönü ile elektron akımı yönünü karşılaştırır ve farkını açıklar.

Anahtar fikirler

• Akım bir oran büyüklüğüdür; yanında zaman bulunmadan akım hesaplanamaz.
• Potansiyel fark birimi volt, enerji birimi joule, yük birimi coulombdur.
• Direnç ohm cinsinden ölçülür ve telin uzunluğu ile kesit alanına bağlıdır.
• İletken ile yalıtkan ayrımı, yüklü parçacığın serbest hareket edip edememesidir.
• Klasik akım yönü pozitif yüklü parçacığın yönüdür; elektron akımı onun tersidir.
• Ampermetre seriye, voltmetre paralele bağlanır; tersi ölçümü değil devreyi bozar.

Konunun özeti

Yük Q birim zamanda geçtiğinde akım I = Q ÷ t (amper), birim yük taşındığında yapılan iş potansiyel fark V = E ÷ Q (volt), bu ikisinin oranı ise direnç R = V ÷ I (ohm) olarak adlandırılır. İletken ile yalıtkanı ayıran şey yüklü parçacığın serbest hareket edip edememesidir. Klasik akım yönü pozitif yüklü parçacığın yönüdür ve elektronların yönünün tersidir. Ölçümde ampermetre seriye, voltmetre paralele bağlanır; bu iki kural bozulursa alet ölçüm yapmak yerine devreyi değiştirir. Birimi atlamadan yazılan sayı, fizik açısından sonuç sayılmaz.

Sık yapılan hatalar

• Akımı toplam yük sanmak: Akım bir orandır; yanında zaman bulunmalıdır. Sadece "200 C yük geçti" bilgisiyle akım bulunamaz, çünkü bu yükün kaç saniyede geçtiği bilinmelidir.
• Direnç bağıntısını ters kurmak: R = V ÷ I doğrudur; V = R ÷ I değildir. Aynı şekilde I = Q ÷ t yazılırken süre, payda durumundadır.
• Voltmetreyi seri bağlamak: Voltmetre paralel bağlanmalıdır. Seri bağlandığında devrenin direnci çok büyür, devreden neredeyse akım geçmez ve alet yanlış değer verir.

İlgili konular

• Hal Değişimleri
• Ses
• Optik
• Devreler
• Manyetizma
• Dalgalar