Dalgalar nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Dalga boyu, frekans, periyot ve yayılma hızı arasındaki bağıntıları kurar ve bu bağıntılarla problem çözer.
• Enine dalga ile boyuna dalga arasındaki farkı örnekleriyle açıklar.
• Dalganın yayılması için ortam gerektirip gerekmediğini belirterek sesin kutuplardan, ışığın ise boşluktan yayıldığını gösterir.
• Girişim olayında genliklerin toplandığını ya da düşüldüğünü açıklar.
• Rezonansın oluşma koşulunu belirterek periyot ile frekans arasındaki ilişkiyi kullanır.

Anahtar fikirler

• Dalga hızı, dalga boyu ve frekans üçlüsü birbirine bağlıdır.
• Frekans, periyotla ters orantılıdır.
• Dalga enerjiyi taşır; ortamın parçacıkları yer değiştirmez.
• Enine dalgada titreşim dalga doğrultusuna dik, boyuna dalgada aynı doğrultudadır.
• Aynı yönde üst üste binen dalgaların genlikleri toplanır.
• Rezonansta genlik en büyük değerine ulaşır.

Konunun özeti

Dalga, bir ortam boyunca ilerleyen enerji taşıma olayıdır; enerji dalga ile taşınırken ortamın parçacıkları genellikle yer değiştirmez. Dalga hızı dalga boyu ile frekansın çarpımına, frekans ise periyotla ters orantılıdır. Enine dalgada parçacıklar dalga doğrultusuna dik, boyuna dalgada dalga doğrultusunda titreşir. Aynı yönde ilerleyen dalgalar üst üste binince genlikleri toplanır, karşıt yönde ilerleyenler birbirinden düşülür. Dışarıdan verilen frekans cismin doğal frekansına eşitse rezonans oluşur ve genlik en büyük değerine ulaşır. Ses kuru havada yaklaşık 340 m/s, suda 1500 m/s hızla yayılırken ışık boşlukta 3 · 10⁸ m/s ile ilerler. Yankı ve sonar sorularında sesin gidiş dönüş yolu…

Sık yapılan hatalar

• Dalga boyu ile frekansı çarpma kuralını ters kurmak: v = λ · f bağıntısı doğrudur; yani hız, dalga boyu ile frekansın çarpımıdır. Frekans arttıkça aynı ortamda dalga boyu kısalır.
• Yankı sorusunda süreyi ikiye bölmeyi unutmak: Ölçülen süre sesin duvara gidip geri dönmesi için geçen toplam süredir. Bu yüzden toplam yol bulunduktan sonra ikiye bölünmelidir.
• Periyotla frekansı doğru orantılı saymak: Frekans, periyotla ters orantılıdır. Periyot iki katına çıkarsa frekans yarıya düşer.

İlgili konular

• Elektrik Akımı
• Devreler
• Manyetizma
• Yıldızlar ve Evren
• Elektrik Enerjisi
• Elektrik Devre Problemleri