Optik nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Işığın yansıma ve kırılma olaylarını açıklayıp yansıma yasasını uygular.
• Düz aynada oluşan görüntünün konumunu, boyunu ve niteliğini belirtir.
• Yakınsak ve ıraksak aynaların görüntü oluşturma biçimlerini karşılaştırır.
• İnce kenarlı mercek bağıntısını kurarak görüntü uzaklığını hesaplar.
• Işığın doğrusal yayılmasını kullanarak gölge ve renk olaylarını açıklar.

Anahtar fikirler

• Işığın doğrusal yayılması, gölge ve optik görüntü sorularının temelidir.
• Yansıma açısı normal cinsinden ölçülür, yüzey açısı ise doksan dereceden çıkarılır.
• Düz aynada görüntü aynı boydadır, sanaldır ve sağ sol bakımından simetriktir.
• İnce kenarlı mercekte görüntü uzaklığının işareti görüntünün gerçek ya da sanal olduğunu belirler.
• Nesne odak uzaklığının iki katından uzaksa görüntü gerçek ve terstir.
• Kalın kenarlı mercek daima küçük, sanal ve dik görüntü oluşturur.

Konunun özeti

Işık her ortamda doğrusal yayılır ve bu ilke gölgelerin oluşumunu açıklar. Yansımada geliş açısı yırak açısına eşittir ve ölçüm normalle yapılır; kırılmada ise ortam değiştiği için yönün yanında hız da değişebilir. Düz aynada görüntü cisme eşit uzaklıkta ve aynı boydadır. Yakınsak ayna büyütme yapabilir, ıraksak ayna ise yalnızca küçük sanal görüntü verir. İnce kenarlı mercekte 1/f = 1/a + 1/b bağıntısı vardır ve nesnenin odak uzaklığına göre konumu görüntünün niteliğini belirler. Kalın kenarlı mercek ise daima küçük, sanal ve dik görüntü oluşturur. Prizma, beyaz ışığın renklere ayrılmasını sağlar. Birimi yazılmadan verilen sayı optik bir sonuç değildir.

Sık yapılan hatalar

• Düz aynada görüntüyü cismin arkasında aramak: Düz ayna görüntüyü cismin ve aynanın arasında, aynaya eşit uzaklıkta oluşturur. Görüntünün arkada değil önde olduğu unutulur.
• Görüntü uzaklığının işaretini atlamak: Nesne odak uzaklığının iki katından uzaksa görüntü uzaklığı pozitiftir ve görüntü gerçektir. Odak ile iki odak arasındaysa görüntü uzaklığı negatiftir ve görüntü sanaldır.
• Kalın kenarlı merceğin büyüttüğünü sanmak: Kalın kenarlı mercek her nesne konumunda küçük, sanal ve dik görüntü oluşturur. Büyütme yalnızca yakınsak cihazlarda mümkündür.

İlgili konular

• Genleşme
• Hal Değişimleri
• Ses
• Elektrik Akımı
• Devreler
• Manyetizma