Ses nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Sesin oluşma ve yayılma koşullarını açıklayıp aracı ortam kavramını kullanır.
• Dalga boyu, frekans ve hız arasındaki bağıntıyı kurarak ses sorularını çözer.
• Yükseklik, şiddet ve perde kavramlarını birbirinden ayırt eder ve gerekçelendirir.
• Yansıma yasasını, yankı süresinden yüzey uzaklığını hesaplar ve açı sorularını çözer.
• Ses hızının ortamın cinsine göre değiştiğini karşılaştırmalı olarak yorumlar.

Anahtar fikirler

• Sesin yayılması için aracı ortam şarttır; boşlukta ses duyulmaz.
• Aynı ortamda ses hızı sabittir, bu yüzden frekans ile dalga boyu ters orantılıdır.
• Yükseklik frekansla, şiddet dalga genliğiyle ilgilidir; perde bu ikisinden ayrıdır.
• Yankı süresi gidiş ve dönüşün toplam süresidir, mesafe için yol ikiye bölünür.
• Yansıma açısı her zaman dik çizilen normal ile ölçülür, yüzeyle ölçülmez.
• Sesin hızı ortamın cinsine bağlıdır ve katı ortamda en büyük değere ulaşır.

Konunun özeti

Ses, titreşimlerle oluşan ve aracı ortamda dalga biçiminde ilerleyen mekanik dalgadır. Dalga hızı dalga boyu ile frekansın çarpımıdır; aynı ortamda frekans arttıkça dalga boyu azalır. Yükseklik frekansla, şiddet dalga genliğiyle, perde ise düzenli frekans dizisiyle ilgilidir. Sesin hızı ortama göre değişir ve katıda en büyüktür. Yansıma yasası geliş açısı ile yırak açısının eşit olduğunu söyler; sesin yüzeyden dönerek kulağa ulaşması yankıdır ve mesafe yolun yarısı alınarak bulunur. Hareketli kaynaklarda gözlenen frekans değişimi doppler etkisidir. Birimi yazmadan verilen sayı fiziksel sonuç değildir.

Sık yapılan hatalar

• Yankı yolunu ikiye bölmemek: Yankı süresi, sesin gidip dönmesi için geçen süredir. Bu süreyle hız çarpıldığında gidiş ve dönüşün toplamı çıkar; mesafe için bu yol ikiye bölünmelidir.
• Yükseklik ile şiddeti karıştırmak: Yükseklik frekansla ilgilidir ve sesin ne kadar tiz olduğunu anlatır. Şiddet ise algılanan gürültü derecesidir ve dalga genliğiyle ilgilidir.
• Açıyı yüzeyle ölçmek: Yansıma açısı daima dik çizilen normal ile ölçülür. Sesin yüzeyle yaptığı açı soruluyorsa önce normaldeki açı bulunur, sonra doksan dereceden çıkarılır.

İlgili konular

• Isı ve Sıcaklık
• Genleşme
• Hal Değişimleri
• Optik
• Elektrik Akımı
• Devreler