Dil ve Anlatım Bozuklukları nedir?
Türk Dili ve Edebiyatı · 12. Sınıf · Konu 22
Tahmini okuma süresi: 5 dk
Kısa cevap
Bu konuda neler öğreneceksin?
- Anlama dayalı bozuklukları örneklerle tanıyıp adlandırabilir.
- Yapıya dayalı bozuklukları sınıflandırabilir.
- Cümledeki tamlama eksikliklerini tespit edebilir.
- Çatı hatasını gerekçesiyle açıklayabilir.
- Sekiz adımlı düzeltme yöntemini bir metne uygulayabilir.
Anahtar fikirler
- Anlama dayalı bozukluklar cümlenin anlamıyla ilgilidir.
- Öge eksikliğinde anlamı tamamlayan öge bulunmaz; örnek olarak Bahçede çiçekler var cümlesi verilebilir.
- Öge fazlalığı aynı anlamı taşıyan gereksiz sözcüktür; yine yeni ifadesi buna örnektir.
- Anlam belirsizliği, cümlenin birden çok anlama gelebilmesidir.
- Anlam kayması, sözcüğün kastedilen anlamın dışında kullanılmasıdır.
- Mantık ve olay dengesizliği, olayların sıraya göre anlatılmamasıdır.
Konunun özeti
Anlama dayalı bozukluklar cümlenin anlamıyla ilgilidir: öge eksikliği (anlamı tamamlayan ögenin yokluğu), öge fazlalığı ya da anlam tekrarı (aynı anlamı taşıyan gereksiz sözcük), anlam belirsizliği (birden çok anlama gelebilme), anlam kayması (sözcüğün kastedilen anlamın dışında kullanılması), mantık ve olay dengesizliği (olayların sıraya göre anlatılmaması) ve tutarsızlık (cümlenin kendi içinde çelişmesi). Yapıya dayalı bozukluklar ise sözcüklerin yan yana geliş biçimiyle ilgilidir: tamlama eksikliği, çatı hatası, gereksiz fiil, yanlış anlamda kullanılan sözcük, deyim-atasözü yanlışı ve yapı bozukluğu. Düzeltme yöntemi sekiz adımdan oluşur: cümlenin ögesini belirleme, yükleme ne? neyi?…
Çözümlü mini örnek 1
"Bahçede çiçekler var." cümlesinde hangi bozukluk vardır?
Adım 4: Düzeltmeyi yaz, açtı biçimiyle cümle tamamlanır.
Çözümlü mini örnek 2
"Yine yeni bir fikir buldum." cümlesindeki bozukluk nedir?
Adım 4: Düzeltmeyi yaz, bir sözcük çıkarılır.
Sık yapılan hatalar
- Anlam belirsizliği ile anlam kaymasını karıştırmak: Anlam belirsizliğinde cümle birden çok anlama gelebilir; anlam kaymasında ise sözcük kastedilen anlamın dışında kullanılır.
- Öge eksikliğini öge fazlalığı saymak: Öge eksikliğinde anlamı tamamlayan öge yoktur; öge fazlalığında ise aynı anlamı taşıyan gereksiz sözcük vardır.
- Tamlama eksikliğini anlama dayalı saymak: Tamlama eksikliği yapıya dayalı bir bozukluktur; anlama dayalı olan öge eksikliğidir.
İlgili konular
Sıradaki adım
Tam anlatımKonuyu tam anlatımıyla okuKonu anlatımı, kazanımlar ve örnekler tek sayfada.Konu anlatımları hesapsız okunur. Quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
DersTeders ile devam et
Türk Dili ve Edebiyatı · 12. Sınıf için çalışma yolu
- OkuKonu anlatımını bu sayfada bitir.
- Soru çözÖrnekleri çöz, cevabı açıklamayla karşılaştır.
- Quiz ile pekiştirHesapla kendini ölç.
Konu anlatımları hesapsız okunur; quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.