Akademik ve Araştırma Metni Yazımı

Konu Anlatımı

Bu konuda ne öğreneceğiz?

Bu konuda bilimsel araştırmanın basamaklarını ve bilimsel yazı dilini öğreneceksin. Araştırma basamakları dokuz aşamalıdır ve bunlar mantıksal bir sıraya göre kurulur. Ayrıca intihalin neden yanlış olduğunu, araştırmanın özgünlük, doğruluk, tarafsızlık, yöntemsellik, düzenli anlatım ve kaynak gösterimi özelliklerini, hipotez ile teori arasındaki farkı ele alacağız. Konu, akademik metin yazma pratiğine doğrudan hazırlık yapar.

Bilimsel Araştırmanın Basamakları

Bilimsel araştırmanın basamakları şu sırayla izlenir: Problem / araştırma sorusu → kaynak tarama → varsayım → evren ve örneklem → veri toplama → veri analizi → bulgular → sonuç ve öneriler → kaynakça. Bu sıralama mantıksaldır: önce ne araştırılacağı belirlenir, sonra kaynaklara bakılır, ardından varsayım kurulur ve evren örneklem seçilir. Veri toplama ve analiz bölümü, ancak evren ve örneklem tanımlandıktan sonra yapılabilir.

İntihal

İntihal, başka bir kaynağın kendisine ait düşünce, bulgu, yorum ya da anlatımı kaynak göstermeden kendi çalışması gibi sunmaktır. Yanlıştır. Buradaki iki ölçüt birlikte düşünülmelidir: hem içerik başka bir kaynağa ait olmalı, hem de o kaynak gösterilmemelidir. Kaynak gösterilerek sunulan alıntı ise intihal değildir.

Araştırmanın Özellikleri, Hipotez ve Teori

Araştırmanın özellikleri özgünlük, doğruluk, tarafsızlık, yöntemsellik, düzenli anlatım ve kaynak gösterimidir. Hipotez sınanabilen bir öndürüm, teori ise sınırları çizilmiş ve kanıtlanmış bilgidir. Bu yüzden hipotez "doğru mu yanlış mı" diye sınanır; teori ise kanıtlanmış kabul edilir.

Bilimsel Yazı Dili

Bilimsel yazı dili nesnel, yalın, kişisel yargılardan arınmış, söz sanatlarından arınmış ve belgisiz ifadelerden arınmış bir dildir. Belirsiz sözcüklerin (birçok şey, falan, her şey, birisi) yerine somut ad yazılır. Bu ilke, okurun hangi veriye bakacağını bilmesini sağlar.

Basit Örnek

"Birçok öğrenci sınava girmedi." cümlesi bilimsel yazıda kullanılmaz; çünkü birçok belirsiz bir sözcüktür. Doğru yazım, veri elde edildiyse, somuttur: "On iki öğrenci sınava girmedi." Burada sözcük seçimi nesnel, yalın ve ölçülebilir hâle gelmiştir.

İleri Örnek

Araştırmada basamakların sırası bozulursa sonuç güvenilmez olur. Örneğin evren ve örneklem belirlenmeden veri toplanırsa hangi gruptan veri alındığı belli olmaz. Bu yüzden sıralama bir gelenek değil, yöntemsel bir zorunluluktur. Kaynakça ise en sonda yer alır; ancak kaynak gösterme yalnızca sonla sınırlı değildir, metnin içinde de kaynaklar gösterilir.

Özgün örnek paragraf (belirsiz ifade denemesi): Deneme cümlesi şöyleydi: "Birçok şey bu konuda söylendi." Öğrenci bunu bir sonraki denemede şu biçime getirdi: "Yirmi üç katılımcı, konunun kaynağına ilişkin yedi farklı görüş bildirdi." Somut sayılar girince okurun neye bakacağını bildiği görüldü.

Özgün örnek dize (belirsizlik üzerine deneme): Her şey birazdı, herkes birazdu,
Bir iki söz vardı havada.
Falan da vardı, belki de şu da,
Kimse tam söyleyemedi.
Bu dörtlük, belirsiz sözcüklerin anlamı nasıl bulandırdığını göstermeye yönelik özgün bir denemedir.

Sık Yapılan Hatalar

1. Yanlış: İntihal, yalnızca düşünceyi başkasından almaktır. Doğru: İntihal, başka bir kaynağın kendisine ait düşünce, bulgu, yorum ya da anlatımı kaynak göstermeden kendi çalışması gibi sunmaktır ve yanlıştır.
2. Yanlış: Kaynak gösterilen her alıntı intihaldir. Doğru: Kaynak gösterilerek sunulan alıntı intihal değildir; asıl sorun kaynak gösterilmemesidir.
3. Yanlış: Hipotez, kanıtlanmış bilgidir. Doğru: Hipotez sınanabilen bir öndürümdür; teori ise sınırları çizilmiş, kanıtlanmış bilgidir.
4. Yanlış: Bilimsel yazıda söz sanatları kullanılabilir. Doğru: Bilimsel yazı dili söz sanatlarından arınmış, nesnel ve yalın bir dildir.
5. Yanlış: Bilimsel metinde birçok, falan gibi belirsiz sözcükler kullanılabilir. Doğru: Bu tür belgisiz sözcüklerin yerine somut ad yazılmalıdır.

Özet

Bilimsel araştırmanın dokuz basamağı vardır: problem ya da araştırma sorusu, kaynak tarama, varsayım, evren ve örneklem, veri toplama, veri analizi, bulgular, sonuç ve öneriler, kaynakça. Bu sıra mantıksaldır; evren ve örneklem belirlenmeden veri toplanamaz. İntihal, başka bir kaynağın kendisine ait düşünce, bulgu, yorum ya da anlatımı kaynak göstermeden kendi çalışması gibi sunmaktır ve yanlıştır; kaynak gösterilen alıntı ise intihal değildir. Araştırmanın özellikleri özgünlük, doğruluk, tarafsızlık, yöntemsellik, düzenli anlatım ve kaynak gösterimidir. Bilimsel yazı dili nesnel, yalın, kişisel yargılardan ve söz sanatlarından arınmış bir dildir; birçok, falan, her şey, birisi gibi belgisiz sözcüklerin yerine somut ad yazılır.

Ön Bilgi

Bu konuya başlamadan önce temel kavram ve ön koşulları kavramanız yardımcı olacaktır. Konunun çerçevesinde şu kavramlar dikkat ister:

• Bilimsel araştırma dokuz basamaktan oluşur.
• İlk basamak problem ya da araştırma sorusudur.
• Evren ve örneklem basamağı veri toplamadan önce gelir.
• İntihal, başka bir kaynağın düşünce, bulgu, yorum ya da anlatımını kaynak göstermeden kendi çalışması gibi sunmaktır.
• İntihal yanlıştır.
• Kaynak gösterilerek sunulan alıntı intihal değildir.
• Araştırmanın özellikleri özgünlük, doğruluk, tarafsızlık, yöntemsellik, düzenli anlatım ve kaynak gösterimidir.
• Hipotez sınanabilen bir öndürümdür.
• Teori sınırları çizilmiş ve kanıtlanmış bilgidir.
• Bilimsel yazı dili nesnel, yalın, kişisel yargılardan arınmış ve söz sanatlarından arınmış bir dildir.
• Belgisiz sözcüklerin yerine somut ad yazılır.
• Deneme özgür ve kişisel dille yazılır ve kaynak gösterme zorunlu değildir; makale nesneldir ve kaynak gösterir.

Adım Adım Çözülmüş Örnek

Örnek 1: Basamakları sıralama konusunun adımları:

1. Adım 1: Basamakları hatırla, veri analizinden sonra bulgular gelir.
2. Adım 2: Sırayı kur, bulgular sonuç ve önerilerin önündedir.
3. Adım 3: Sonuca var, bulgu basamağı sonuçtan önce yer alır.
4. Adım 4: Gerekçelendir, bulgular veriden çıkar, sonuçlar bulgulardan türetilir.

Karşılaştırma Tablosu

Kendini Dene

Soru: Özgün bir araştırma önerisi yazınız: problem, varsayım, evren ve örneklem, veri toplama, bulgular, sonuç ve kaynakça başlıklarını sırayla kurunuz; her başlığın altına bir ya da iki cümle yazınız.

Örnek cevap: Puanlama anahtarı: Problem ya da araştırma sorusunun yazılması 3 puan; varsayımın sınanabilir biçimde yazılması 3 puan; evren ve örneklemin belirlenmesi 4 puan; veri toplama yönteminin açıklanması 3 puan; bulguların somut verilerle sunulması 4 puan; sonuç ve kaynakçanın eklenmesi 4 puan; yazım ve noktalama 4 puan. Toplam 25 puan.