Şiirde Ölçü ve Nazım Birimi nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Ölçüyü tanımlayarak ölçülü ve ölçüsüz şiiri ayırt edebilir.
• Hece ölçüsünün birimini ve temel özelliklerini açıklayabilir.
• Aruz ölçüsünün tanım düzeyindeki çerçevesini tanıyabilir.
• Mısrayı tanımlayarak nazım ile mısra arasındaki ilişkiyi kurabilir.
• Bir dizedeki hece sayısını sayarak ölçüyü belirleyebilir.

Anahtar fikirler

• Ölçü, şiirde hece sayısına dayanan ses düzenidir.
• Düzenli ölçülü şiire ölçülü, düzensiz ölçülü şiire ölçüsüz denir.
• Hece ölçüsünde ölçünün birimi hecedir ve her dizede hece sayısı sabittir.
• Türk halk şiirinin ölçüsü 8'li hece ölçüsüdür.
• Türk şiirinde 4, 6, 7, 8, 10, 11, 12, 15 ve 16 heceli ölçüler görülür.
• Heceye geçen adlar arasında Abdurrahim Karahisari, Faruk Nafi Çamlıbel, Ömer Seyfettin, Yakup Kadri Karaoğluoğlu, Mehmet Akif Ersoy ve Nazım Hikmet sayılır.

Konunun özeti

Hece ölçüsünde ölçünün birimi hecedir ve her dizede hece sayısı sabittir. Türk halk şiirinin ölçüsü 8'li hece ölçüsüdür; Türk şiirinde 4, 6, 7, 8, 10, 11, 12, 15 ve 16 heceli ölçüler görülür. Heceye geçen adlar arasında Abdurrahim Karahisari, Faruk Nafi Çamlıbel, Ömer Seyfettin, Yakup Kadri Karaoğluoğlu, Mehmet Akif Ersoy ve Nazım Hikmet sayılır. Ölçü bozulması, nazımın şiiri havasına uymayan yerde ölçüden bilinçli ayrılmasıdır. Aruz Arapça ve Farsça kökenli, esası akdad olan bir ölçüdür; ölçü çizgisine birim, birimi tanımlayan ilk çizgiye serefe denir, kafiyeden önce gelen kısma cinâh denir. Mısra şiirin en küçük birimi, nazım ise mısralar dizisidir.

Sık yapılan hatalar

• Ölçünün birimini mısra sanmak: Ölçü hece sayısına dayanır ve birimi hecedir; mısra ise şiirin en küçük birimidir.
• Dörtlük düzenini ölçü kanıtı saymak: Dörtlük düzeni tek başına ölçüyü göstermez; hece sayısının sabitliği denetlenmelidir.
• Aruzda birim ile serefeyi karıştırmak: Ölçü çizgisine birim, birimi tanımlayan ilk çizgiye serefe denir.

İlgili konular

• Millî Edebiyat
• Cumhuriyet Dönemi Edebiyatı
• Garip Akımı ve 1980 Sonrası
• Kafiye, Redif ve Nazım Türleri
• Dil ve Anlatım Bozuklukları
• Akademik ve Araştırma Metni Yazımı