Cümlenin Yüklemi ve Ögeleri nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Yüklemin her cümlede bulunduğunu ve cümlenin temel ögesi olduğunu gösterir.
• Yalın ve bileşik yüklemi ayırt eder.
• İsimle kurulan yüklemi tanır.
• Fiilimsilerin tek başına yüklem olamayacağını açıklar.
• Özne, nesne, zarf tümleci ve dolaylı tümleci sorulan sorularla bulur.

Anahtar fikirler

• Yüklem, cümlenin anlatmak istediği bilgiyi veren bölümdür ve her cümlede bulunur.
• Bileşik yüklem yardımcı fiille yapılanmış olup iki sözcükten oluşur.
• Yüklem isimle kurulabilir; bu tür yüklem cümlenin durumunu bildirir.
• Fiilimsi olan ad, sıfat ve zarf sözcükleri tek başına yüklem olamaz.
• Özne cümlenin başında olmak zorunda değildir, sonda da bulunabilir.
• Bazı cümlelerde özne ya da nesne bulunmayabilir; yüklem yine de vardır.

Konunun özeti

Yalın yüklem tek sözcükten, bileşik yüklem iki sözcükten oluşur; yüklem isimle de kurulabilir. Ad, sıfat ve zarf biçimindeki fiilimsi tek başına yüklem olamaz. Özne, nesne, zarf tümleci ve dolaylı tümleç ise sırasıyla kim, neyi, nerede ve kime sorularıyla bulunur. Ögeleri bulmaya yüklemden başlanır ve özne ile yüklem uyumu denetlenir.

Sık yapılan hatalar

• Cümledeki ikinci eylemi yüklem saymak: Annem geldi ve çayı demledi. cümlesinde iki eylem vardır ancak yüklem tektir; cümlenin asıl anlatmak istediği gelmedir.
• Fiilimsiyi yüklem kabul etmek: Dün okulda. ifadesinde iş bildiren bir sözcük yoktur; bu yüzden bu ifade cümle değildir ve yüklem bulunamaz.
• Zarf tümleci ile dolaylı tümleci karıştırmak: Nerede sorusu zarf tümleci, kime ve nereye soruları dolaylı tümleç verir; ekler de buna göre aranır.

İlgili konular

• Sözcük Yapısı: Kök ve Ekler
• Anlam Katmanları ve Söz Sanatları
• Cümle Bilgisi
• Sıralı ve Bağlı Cümleler
• Çok Anlamlı Cümleler
• Cümlede Anlam ve Yorumlama