Sözcük Yapısı: Kök ve Ekler nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Sözcüğün kökünü eklerden ayırmayı öğrenir.
• Yapım ekleri ile çekim eklerini tanımlar.
• Sözcüğün yapısı ile anlam değişimi arasındaki bağı kurar.
• Aynı kökten türeyen sözcükleri karşılaştırır.
• Günlük hayattan yeni sözcüklerin anlamını tahmin etmeye çalışır.

Anahtar fikirler

• Kök, sözcükten ekler ayrıldığında geriye kalan anlamlı parçadır.
• Yapım eki kökün anlamına yeni bir özellik katar ve yeni sözcük oluşturur.
• Çekim eki sayıyı, sahipliği ve yeri bildirir, yeni sözcük oluşturmaz.
• Bir sözcükte birden fazla ek bulunabilir, ekleri sondan başa ayırırız.
• Aynı kökten türeyen sözcüklerin anlamları birbirine yakındır.
• Sözcüğün yapısını bilmek, yeni sözcüğün anlamını tahmin etmeyi kolaylaştırır.

Konunun özeti

Yapım eki kökün anlamına yeni bir özellik katar ve yeni bir sözcük oluşturur; lık, lük, cı, sız bu tür eklerdir. Çekim eki ise sayı, sahiplik ve yer bilgisi verir, yeni sözcük oluşturmaz. Bir sözcükte birden fazla ek olabilir, ekleri sondan başa ayırmak gerekir. Sözcüğün yapısını bilmek, yeni sözcüklerin anlamını tahmin etmeyi kolaylaştırır.

Sık yapılan hatalar

• Her eki yapım eki saymak: lar ve ler ekleri çoğul bildirdiği için çekim eki olarak alınır.
• Kökü eksik bulmak: Ekleri ayırırken ek olmayan harfleri de atmak gerekir, yoksa kök yanlış bulunur.
• Ön ek ile son eki karıştırmak: Sözcüğün başına gelen ek ön ek, sonuna gelen ek ise son ektir.

İlgili konular

• Sözcükler Arasındaki Anlam İlişkileri
• Gerçek Anlam ve Mecaz Anlam
• Deyim ve Atasözlerinde Anlam
• Anlam Katmanları ve Söz Sanatları
• Cümle Bilgisi
• Cümlenin Yüklemi ve Ögeleri