Felsefenin Alanı ve Soru Sorusu nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Felsefe sözcüğünün kökenini ve felsefi düşüncenin temel niteliğini açıklar.
• Ontoloji, epistemoloji, aksiyoloji ve mantık dallarını örnekleriyle ayırt eder.
• Felsefenin bilim, din ve sanatla komşuluk ilişkisini somut örneklerle tartışır.
• Sorgulama yönteminin bir iddiayı nasıl zayıflattığını adım adım gösterir.
• Bir düşünürün görüşünü kendi ifadesiyle özetler ve gerekçesini ayırır.

Anahtar fikirler

• Felsefenin adı Yunanca philosophia sözcüğünden gelir; sevgi ile bilgelik anlamını taşır ve bu birliği soru sorma alışkanlığıyla ilişkilendirir.
• Felsefenin dört ana dalı vardır: varlığı inceleyen dal, bilgiyi inceleyen dal, değeri inceleyen dal ve akıl yürütme kurallarını inceleyen dal.
• Sorgulama karşı görüşü çürütmek için değil, gerekçeyi görünür kılmak için yapılır; bu yüzden karşısındakini küçük düşüren sorgu felsefi değildir.
• Bir felsefi argümanın değeri sonucuna değil, kullandığı öncüllerin tutarlılığına ve gerekçesinin denetlenebilirliğine bağlıdır.
• Felsefe kesin doğruluk peşinde koşmaz; kesin doğruluğun imkânını da tartışan bir etkinliktir ve tam da bu yüzden temel kavramları yeniden tanımlatır.
• Bilim ölçülebilir veriyle ilgilenirken felsefe bu verinin geçerliliğini ve kapsamını denetler; iki alan birbirinin yerine geçmez.

Konunun özeti

Felsefenin adı bilgeliği sevmekten gelir ve merakı, sorgulamayı besler. Dört ana dalı vardır: varlığı inceleyen dal, bilgiyi inceleyen dal, değeri inceleyen dal ve akıl yürütme kurallarını inceleyen dal. Bir argümanı değerlendirirken önce öncülleri sonra sonucu yazmak; sorgulamayı ise karşı tarafı değil gerekçeyi hedefleyen bir yöntem olarak görmek gerekir. Bilim, din ve felsefe birbirinin yerine geçmez; her biri kendi ölçütüyle çalışır.

Sık yapılan hatalar

• Felsefeyi kendi düşüncesini savunmakla özdeşleştirmek: Felsefe savunulan görüşü değil, görüşün ölçütünü denetler. Bir düşünürün felsefesini öğrenmek, o düşünürün görüşünü benimsemek zorunda olduğu anlamına gelmez.
• Sorgulamayı karşı tarafı küçük düşürmek saymak: Sorgulama bireyi değil iddiayı hedef alır. "Neden böyle düşünüyorsun?" sorusu, karşı görüşü çürütmek için değil gerekçesini görünür kılmak için sorulur.
• Varlık sorusunu bilim sorusu sanmak: Varlığın ne olduğu deneyle ölçülemez; bu bir kavram ve gerekçe sorusudur. Bilim, varlığın nasıl davrandığını inceler, varlığın ne anlama geldiğini belirlemez.

İlgili konular

• Siyaset ve Din Felsefesi
• Mantık ve Akıl Yürütme
• Psikoloji ve Sosyolojinin Temel Kavramları
• Felsefe-Bilim-Din İlişkisi
• Varlık ve Ontoloji
• Bilgi ve Epistemoloji