Asitler ve Bazlar nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Asit ve baz kavramlarının Arrhenius, Brønsted-Lowry ve Lewis modellerindeki tanımlarını karşılaştırır.
• Asitleri oksijenli, oksijensiz ve karboksilik olarak sınıflandırır ve molekül yapısıyla sınıflandırmayı ilişkilendirir.
• Kuvvetli ve zayıf asit-baz çiftlerini iyon derişimi üzerinden ayırt eder ve karşılaştırır.
• Çözeltide asidik ya da bazik özellik oluşmasının iyon derişimiyle bağlantısını açıklar.
• Turnusol kâğıdı, indikatör ve pH ölçümü yöntemlerini asit-baz ayırt etme aracı olarak kullanır.

Anahtar fikirler

• Tanım modeli seçilmeden verilen soru yanıtlanamaz; Arrhenius, Brønsted-Lowry ve Lewis farklı ölçütler kullanır.
• Asit-baz sınıflandırması molekül yapısına, kuvvet sınıflandırması ise suda oluşan iyon derişimine dayanır.
• Oksijenli asitlerin çoğu kuvvetlidir ama bu bir zorunluluk değildir; karboksilik asitlerin de kuvvetlisi vardır.
• Amonyak zayıf bazdır; zayıf olması onu baz sınıfından çıkarmaz, yalnızca iyon derişimini düşürür.
• Suda çözünmeyen bazlar baz sınıfındadır; çözünmemek, baz özelliği göstermemek demektir.
• Turnusol kâğıdı yalnızca yaklaşık bilgi verir; asitliğin sayısal ölçümü pH ölçümüyle yapılır.

Konunun özeti

Arrhenius modelinde asit suda hidrojen iyonu, baz suda hidroksit iyonu oluşturur ve tanım yalnızca sulu çözeltilerde geçerlidir. Brønsted-Lowry modeli proton aktarımına dayanır; proton veren asit, proton alan bazdır ve her iki tarafta eşlenik çift oluşur. Lewis modeli elektron çifti alışverişini temel alır, en geniş kapsamlı tanımdır. Maddi sınıflandırmada oksijenli asitler yapısında oksijen bulunan, oksijensiz asitler ise oksijen içermeyen bileşiklerdir; karboksilik asitler karboksil grubu taşıyan organik asitlerdir. Kuvvet ayrımı yapıdan değil sudaki iyon derişiminden çıkarılır: kuvvetli asit tamamen ayrılır, zayıf asit kısmen ayrılır. Suda çözünmeyen bazlar yalnızca çözelti vermedikleri…

Sık yapılan hatalar

• Lewis tanımını ters yazmak: Elektron çiftini kabul eden madde Lewis asidi, veren madde Lewis bazıdır. "Veren" ve "kabul eden" yer değiştirilirse sınıflandırmanın tamamı ters döner.
• Oksijenli ile oksijensizi karıştırmak: Oksijenli asitlerin yapısında oksijen bulunur. Oksijensiz asitlerde ise oksijen bulunmaz; adları karıştırmak formülden kolayca kontrol edilebilir bir hatadır.
• Kuvveti yapıdan çıkarmak: Bir asidin güçlü olup olmadığı molekülünde oksijen bulunup bulunmamasıyla değil, suda ne kadar iyon oluşturduğuyla ilgilidir. Oksijensiz olmak zayıf olmak demek değildir.

İlgili konular

• Karışım Türleri ve Ayırma Yöntemleri
• Çözeltiler
• Yükseltgenme ve İndirgenme
• pH ve pOH Hesapları
• Tuzlar
• Nötrleşme