Çözeltiler nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Çözünen ve çözücüyü tanımlayarak çözeltinin oluşumunu açıklar.
• Doygun, doymamış ve aşırı doymuş çözeltileri gerekçesiyle ayırt eder.
• Çözünme hızını etkileyen etmenleri belirleyerek hız değişimini yorumlar.
• Kütlece yüzde, hacimce yüzde ve ppm hesaplarını yapar ve birimlerini doğru yazar.
• Molarite ve molalite hesaplarını yaparak aralarındaki farkı uygulamada gösterir.

Anahtar fikirler

• Çözünme fiziksel bir süreçtir; çözünme sırasında yeni bir tür oluşmaz ve süreç geri alınabilir.
• Çözünmüş maddenin kütlesi çözünmemiş hâldeki kütlesinden daha küçüktür; kütle korunumu iyonların çözücüyle birlikte ölçülmesinden gelir.
• Doymuş çözelti, o sıcaklıkta çözünen kapasitesi tamamen dolmuş çözeltidir; eklenen çözünen çözünmeden kalır.
• Molaritede payda çözeltinin hacmi, molalitede ise çözücünün kütlesidir; bu iki büyüklük karıştırılmamalıdır.
• Seyreltmede çözünen madde miktarı değişmez; değişen tek büyüklük hacimdir.
• ppm, miligram ile kilogram arasındaki dönüşümü kullanan bir birimdir ve binde ya da yüzde değildir.

Konunun özeti

Çözünen maddenin çözücü içinde moleküler düzeyde dağılmasıyla oluşan tek fazlı karışıma çözelti denir; çözünme sırasında yeni bir tür oluşmaz. Çözücünün kapasitesi dolduğunda çözelti doymuş, fazlası çözündüğünde aşırı doymuş hâle gelir. Çözünme hızı sıcaklık, karıştırma ve tanecik boyutu ile değişir; çözünme miktarı ise yalnızca çözücü kapasitesine bağlıdır. Derişim kütlece yüzde, hacimce yüzde ve ppm olarak ifade edilebilir; molarite madde miktarını çözelti hacmine, molalite ise çözücü kütlesine böler. Seyreltmede madde miktarı korunur ve yalnızca hacim büyür, bu yüzden iki derişim için hacimlerin çarpımı eşittir. Karıştırmada madde miktarları ve hacimler toplanır. Suda çözünen iyonik…

Sık yapılan hatalar

• Çözelti kütlesini çözücü kütlesi sanmak: Çözeltinin toplam kütlesi, çözünen ile çözücünün kütlesinin toplamıdır. Yüzde hesabında payda çözücü değil çözelti kütlesi olmalıdır; bu hata sonucu gereğinden büyük gösterir.
• Hacim birimini dönüştürmemek: Molarite hesabında hacmin litre cinsinden olması gerekir. Mililitre verilmişse litreye çevrilmeden bölme yapılırsa derişim yüz kat yanlış çıkar.
• Molalitede gramı kilogram yerine kullanmak: Molalitede bölen çözücünün kütlesidir ve kilogram cinsinden yazılır. Gram değeri doğrudan kullanılırsa sonuç bin kat küçük elde edilir.

İlgili konular

• Kimyasal Denklemlerin Denkleştirilmesi
• Kimyasal Türler Arası Etkileşim
• Karışım Türleri ve Ayırma Yöntemleri
• Yükseltgenme ve İndirgenme
• Asitler ve Bazlar
• pH ve pOH Hesapları